بازگشت تحریمهای فصل هفتم منشور ملل متحد، بار دیگر ضرورت بازخوانی تجربه اقتصاد ایران در مواجهه با فشارهای بینالمللی را برجسته کرده است. امروز دیگر عبور از تاکتیکهای موقت «دور زدن تحریم» و حرکت به سمت «خنثیسازی فعال» و رشد پایدار، نه یک انتخاب بلکه ضرورتی استراتژیک است که تنها با اصلاحات عمیق داخلی و بازتعریف نقش دولت در اقتصاد محقق خواهد شد.
فهرست محتوا
تجربه ایران در دور زدن تحریمها
مقایسه با روسیه، ونزوئلا و کوبا
از تاکتیک بقا تا استراتژی خنثیسازی
پنج محور کلیدی برای گذار
کلید توسعه در داخل است
اقتصاد ایران طی دههها فشار خارجی، مجموعهای از سازوکارهای دفاعی و تطبیقی را توسعه داده است. این تابآوری از یک سو مانع فروپاشی کامل اقتصاد شد، اما از سوی دیگر با نهادینهسازی ناکارآمدیها، ایجاد رانتهای پنهان و تضعیف شفافیت، خود به مانعی در برابر اصلاحات بنیادین بدل شد.
در بخش انرژی، ایران با استفاده از «ناوگان ارواح»، خاموش کردن سامانههای ردیابی، انتقال کشتی به کشتی و تغییر برند نفت خام توانست صادرات خود را حفظ کند. در حوزه مالی نیز با انسداد سوئیفت، شبکههای غیررسمی، تهاتر، صرافیها و حتی ارزهای دیجیتال به کار گرفته شد. این روشها اگرچه واردات کالاهای اساسی را ممکن کردند، اما هزینه مبادلات را بالا برده و تورم را به مردم تحمیل کردند.
روسیه پس از ۲۰۲۲ با ذخایر ارزی عظیم و زیرساختهای جایگزین بانکی (SPFS و کارت Mir) توانست شوک تحریمها را مدیریت کند، هرچند با چالش کاهش فناوری مواجه است.
ونزوئلا نشان داد که تحریم همراه با سوءمدیریت داخلی میتواند به فاجعه انسانی منجر شود.
کوبا نیز بقای اقتصادی داشت اما برای دههها از رشد واقعی بازماند.
ایران به دلیل بوروکراسی کارآمدتر و بخش خصوصی انعطافپذیر، از فروپاشی کامل جلوگیری کرد اما در دام «بقای بدون توسعه» گرفتار شد.
ایران آموخت که میتواند بدون سیستم مالی غرب زنده بماند، اما مشکل آنجاست که «دور زدن تحریم» از تاکتیک موقت به استراتژی دائمی بدل شد و رانتهای عظیم برای گروههای خاص ایجاد کرد. این ساختار رانتی اکنون مانع اصلی اصلاحات اقتصادی است.
۱. مهار تورم مزمن با انضباط پولی و استقلال واقعی بانک مرکزی.
۲. تمرکز بر زنجیره ارزش و تولید کالاهای واسطهای به جای جایگزینی واردات بیکیفیت.
۳. اصلاح محیط کسبوکار با مقرراتزدایی، حذف امضاهای طلایی و تضمین امنیت سرمایهگذاری.
۴. تنوعبخشی به صادرات در حوزههایی چون خدمات فنی، دانشبنیان، گردشگری سلامت و کشاورزی با ارزش افزوده بالا.
۵. ایجاد زیرساختهای مالی مستقل از طریق پیمانهای پولی دوجانبه و پیوستن به پلتفرمهای پرداخت جایگزین.
راه برونرفت از بحران، نه در روشهای پیچیدهتر فروش نفت، بلکه در اصلاحات ساختاری داخلی نهفته است: بازتعریف نقش دولت، برچیدن رانتهای سیستمی، شفافیت در محیط کسبوکار و اولویت مطلق به تولید رقابتی. تجربه تاریخی نشان داده هیچ کشوری صرفاً با دور زدن تحریمها به توسعه نرسیده است؛ رشد پایدار تنها در سایه یک اقتصاد شفاف، رقابتی و باثبات داخلی ممکن است.
منبع:
تسنیم
گسترش نیوز
اقتصاد
فصل تازه تقابل اقتصاد ایران با تحریم؛ زمان تصمیمهای بزرگ فرا رسیده است
بانک و بیمه
کدخبر: 364112
امیر خیرخواهان
۱۴۰۴/۰۸/۱۳ ۲۳:۰۰:۰۰
سکه امامی امروز با کاهش ۳۵۸ هزار تومانی، با قیمت ۱۷۵ میلیون تومان معامله شد.
قیمت طلا کاهش یافت. هر گرم طلا ۱۸ عیار با کاهش ۳۳ هزار تومانی، به ۱۷ میلیون و ۱۸۲ هزار و ۳۰۰ تومان رسید.
بازار امروز با افت قیمت طلا و سکه همراه شد، در حالی که دلار و یورو رشد ملایمی را تجربه کردند.
بازار طلا امروز نزولی بود؛ سکه امامی ۳۵۸ هزار تومان ارزان شد و بهای طلا ۱۸ عیار نیز افت کرد.
Δ