شهید سلامی؛ فرمانده‌ای که خودباوری را به ستون قدرت دفاعی تبدیل کرد

به گزارش خبرگزاری تسنیم از تهران، با گذشت یک سال از شهادت سرلشکر پاسدار حسین سلامی، فرمانده فقید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، همچنان تحلیل‌ها درباره ابعاد شخصیتی، فکری و راهبردی او ادامه دارد. شهید سلامی از جمله فرماندهانی بود که نقش او تنها به مدیریت نظامی محدود نمی‌شد، بلکه در ساحت اندیشه‌ورزی، تربیت نیرو، تولید ادبیات راهبردی و تقویت گفتمان مقاومت نیز حضوری پررنگ داشت.

او در دوره فرماندهی خود توانست سپاه پاسداران را در حوزه‌های مختلف دفاعی، اطلاعاتی و عملیاتی به سطحی از بازدارندگی برساند که امروز در معادلات منطقه‌ای به عنوان یک قدرت اثرگذار شناخته می‌شود. در کنار این دستاوردها، نقش او در ایجاد وحدت میان نیروهای مسلح، ترویج خودباوری و نهادینه‌سازی جنگ نامتقارن، جایگاه ویژه‌ای در تاریخ دفاعی جمهوری اسلامی ایران دارد.

سالار ولایتمدار، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با تسنیم به تشریح ابعاد مختلف شخصیت و عملکرد شهید سلامی پرداخته و از او به عنوان فرماندهی یاد می‌کند که میان «قدرت سخت، قدرت نرم و قدرت فکری» پیوندی منسجم ایجاد کرده بود.

تسنیم: مهم‌ترین نقش شهید سلامی در ارتقای توان دفاعی و رزمی سپاه را چگونه تحلیل می‌کنید؟

برای تحلیل نقش شهید سلامی در ارتقای توان سپاه باید به یک واقعیت مهم توجه کرد و آن اینکه ایشان صرفاً یک فرمانده اجرایی نبود، بلکه یک فرمانده راهبردی با نگاه آینده‌نگر محسوب می‌شد.

بر اساس گزارشی که سردار شهید محمد کاظمی، رئیس سابق سازمان اطلاعات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در یکی از جلسات رسمی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ارائه کرد، ایشان به‌صراحت اعلام کردند که توان سپاه از زمان آغاز فرماندهی شهید سلامی تا مقطع شهادت ایشان، بیش از چهل برابر افزایش یافته است.

این جمله از سوی فردی بیان شد که به دلیل ماهیت مسئولیتش، معمولاً در بیان ارزیابی‌ها بسیار محتاط و دقیق است. بنابراین این ارزیابی نشان‌دهنده یک واقعیت عینی در تحول ساختاری و عملیاتی سپاه در این دوره است.

این تحول صرفاً کمی نبود، بلکه کاملاً کیفی و ساختاری بود. در این دوره، سپاه در حوزه‌های موشکی، پهپادی، جنگ الکترونیک، عملیات ترکیبی، اطلاعاتی و حتی جنگ شناختی به پیشرفت‌های چشمگیری دست یافت.

شهید سلامی معتقد بود که قدرت دفاعی کشور باید بر سه پایه «خوداتکایی، نوآوری و ایمان سازمانی» استوار باشد. او بارها تأکید می‌کرد که اتکا به خارج نه‌تنها راه‌حل نیست، بلکه موجب وابستگی راهبردی خواهد شد. به همین دلیل یکی از محورهای اصلی مدیریت او، حمایت از صنایع دفاعی داخلی و بومی‌سازی فناوری‌های پیشرفته بود.

از نگاه او، قدرت نظامی تنها در تجهیزات خلاصه نمی‌شود، بلکه مهم‌تر از آن «انسانِ مؤمن، خلاق و باانگیزه» است که می‌تواند این تجهیزات را به‌درستی به کار بگیرد.

تسنیم: نقش شهید سلامی در ایجاد وحدت و انسجام میان نیروهای مسلح چه بود؟

یکی از ویژگی‌های کمتر دیده‌شده شهید سلامی، نقش او در تقویت همگرایی میان نیروهای مسلح بود. او به‌خوبی درک کرده بود که در شرایط پیچیده امنیتی منطقه، هیچ نیرویی به‌تنهایی قادر به تأمین امنیت پایدار نیست.

شهید سلامی تلاش کرد سپاه، ارتش، وزارت دفاع، بسیج و سایر نهادهای مرتبط را در یک منظومه واحد و هماهنگ قرار دهد. این نگاه موجب شد که بسیاری از ظرفیت‌های موازی به جای رقابت، در مسیر هم‌افزایی قرار گیرند.

ویژگی شخصیتی مهم او در این زمینه، اخلاق سازمانی و رفتار مبتنی بر احترام متقابل بود. برخلاف تصور برخی که ممکن است فرماندهان نظامی را صرفاً در قالب دستوردهنده ببینند، شهید سلامی در عمل نشان داد که می‌توان با اخلاق، تواضع و ارتباط انسانی، انسجام سازمانی ایجاد کرد.

او به دیدگاه‌ها و نظرات فرماندهان دیگر احترام می‌گذاشت و تلاش می‌کرد اختلاف‌نظرها را به فرصت تبدیل کند، نه تهدید. نتیجه این رویکرد، افزایش هماهنگی عملیاتی و راهبردی میان اجزای نیروهای مسلح بود.

از نظر من، یکی از دلایل اصلی موفقیت سپاه در سال‌های اخیر، همین انسجام درونی و هماهنگی میان نیروهاست که بخش مهمی از آن مرهون مدیریت شهید سلامی است.

تسنیم: خودباوری و جنگ نامتقارن در اندیشه شهید سلامی چه جایگاهی داشت؟

شهید سلامی را باید یکی از نظریه‌پردازان جدی مفهوم خودباوری در حوزه دفاعی دانست. او معتقد بود که هیچ ملت مستقلی بدون باور به توانایی‌های خود نمی‌تواند به اقتدار پایدار برسد.

ایشان پیش از فرماندهی کل سپاه، سال‌ها در دانشگاه‌های نظامی به تدریس اشتغال داشت و از چهره‌های علمی برجسته در حوزه جنگ‌های نوین محسوب می‌شد. یکی از حوزه‌هایی که به شکل ویژه در آن نقش داشت، نظریه‌پردازی و آموزش «جنگ نامتقارن» بود.

جنگ نامتقارن در واقع بر این اصل استوار است که اگر یک کشور از نظر تجهیزات و منابع قابل قیاس با دشمن خود نیست، می‌تواند با استفاده از خلاقیت، شناخت محیط، ظرفیت انسانی و ابتکار عمل، موازنه قدرت را تغییر دهد.

شهید سلامی این مفهوم را از سطح تئوری به سطح راهبرد عملیاتی ارتقا داد. او تلاش کرد این باور را در میان فرماندهان جوان نهادینه کند که «قدرت واقعی از درون انسان و اراده جمعی او آغاز می‌شود».

در نتیجه این نگاه، شاهد رشد قابل توجه در حوزه‌های بومی‌سازی تجهیزات دفاعی، توسعه فناوری‌های موشکی و پهپادی و افزایش توان بازدارندگی کشور بودیم. این دستاوردها امروز به یکی از پایه‌های اصلی امنیت ملی ایران تبدیل شده‌اند.

تسنیم: نقش شهید سلامی در عملیات «وعده صادق 1» و تصمیم‌سازی‌های راهبردی چه بود؟

عملیات «وعده صادق 1» یکی از نقاط عطف در تاریخ معادلات امنیتی منطقه محسوب می‌شود. این عملیات در شرایطی انجام شد که منطقه در وضعیت بسیار حساس و پرتنش قرار داشت و هرگونه تصمیم‌گیری می‌توانست پیامدهای گسترده‌ای داشته باشد.

بر اساس اطلاعات و مشاهدات موجود، شهید سلامی نقش بسیار مهمی در تسریع روند تصمیم‌سازی و ایجاد اجماع در سطح راهبردی برای اجرای این عملیات داشت. او معتقد بود که در برابر اقدامات خصمانه دشمن، نباید رویکرد انفعالی اتخاذ شود، بلکه باید پاسخ بازدارنده و حساب‌شده داده شود.

ویژگی مهم او در این مقطع، شجاعت در تصمیم‌گیری و درک دقیق از پیامدهای منطقه‌ای بود. او نه‌تنها به جنبه نظامی موضوع توجه داشت، بلکه ابعاد سیاسی، بین‌المللی و رسانه‌ای آن را نیز به‌خوبی تحلیل می‌کرد.

در واقع شهید سلامی نشان داد که یک فرمانده نظامی در سطح راهبردی، می‌تواند نقش یک تصمیم‌ساز کلان ملی را نیز ایفا کند؛ تصمیم‌سازی‌ای که آثار آن فراتر از میدان نبرد و در سطح معادلات ژئوپلیتیکی قابل مشاهده است.

تسنیم: چه ویژگی شخصیتی از شهید سلامی برای شما ماندگار شده است؟

اگر بخواهم مهم‌ترین ویژگی شخصیتی شهید سلامی را بیان کنم، باید به «توانمندسازی انسان‌ها» اشاره کنم. او صرفاً مدیر سازمان نبود، بلکه یک مربی و معلم واقعی بود.

در تجربه شخصی من، بارها مشاهده کردم که چگونه با یک جمله یا یک نگاه دقیق، به افراد انگیزه و اعتماد به نفس می‌داد. او به‌جای تمرکز بر ضعف‌ها، بر ظرفیت‌ها تأکید می‌کرد و به افراد نشان می‌داد که می‌توانند فراتر از تصورات خود عمل کنند.

این ویژگی در بسیاری از نیروهای جوانی که با او کار کرده‌اند، کاملاً مشهود است. بسیاری از آن‌ها امروز در مسئولیت‌های مختلف، خود را مدیون نگاه تربیتی و حمایتی شهید سلامی می‌دانند.

از نظر اخلاقی نیز فردی بسیار متواضع، خوش‌برخورد و در عین حال قاطع بود. با همه افراد در هر سطحی با احترام برخورد می‌کرد، اما در اجرای مأموریت‌ها هیچ‌گونه سستی یا تعلل را نمی‌پذیرفت.

تسنیم: در جمع‌بندی نکته ای باقی مانده است؟

شهید سرلشکر حسین سلامی را می‌توان یکی از فرماندهانی دانست که توانست الگوی جدیدی از مدیریت دفاعی در جمهوری اسلامی ایران ارائه دهد؛ الگویی مبتنی بر ترکیب «ایمان، علم، خودباوری، اخلاق، انسجام و اقتدار».

او نشان داد که قدرت نظامی بدون پشتوانه فکری و انسانی پایدار نخواهد بود و بالعکس، اندیشه بدون توان عملیاتی نیز کارآمدی لازم را ندارد. از این منظر، شهید سلامی یکی از چهره‌های اثرگذار در شکل‌دهی به ساختار نوین قدرت دفاعی ایران به شمار می‌رود.

بی‌تردید میراث فکری و عملی او همچنان در ساختار نیروهای مسلح باقی خواهد ماند و نسل‌های آینده از آن به عنوان یک تجربه راهبردی ارزشمند بهره خواهند برد.

انتهای پیام/