خشکسالی نفس سمنان را گرفت؛ تابستان و آزمون بزرگ کم‌آبی!

به گزارش خبرگزاری تسنیم از سمنان،خشکسالی و کاهش منابع آبی در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین چالش‌های زیرساختی کشور تبدیل شده و استان سمنان به دلیل قرار گرفتن در اقلیم خشک و نیمه‌خشک، بیش از بسیاری از مناطق دیگر با تبعات این پدیده مواجه است. کاهش بارندگی‌ها، افت مستمر سطح آب‌های زیرزمینی و افزایش دمای هوا، شرایطی را رقم زده که مدیریت منابع آب را به یکی از اولویت‌های اصلی مسئولان استان تبدیل کرده است.

استان سمنان در خط مقدم بحران آب کشور

 بر اساس آمارهای رسمی، استان سمنان همچنان در زمره مناطق درگیر خشکسالی قرار دارد و کاهش محسوس بارش‌ها نسبت به میانگین بلندمدت، فشار مضاعفی را بر منابع تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعتی وارد کرده است.کارشناسان حوزه آب معتقدند اگرچه اجرای پروژه‌های زیرساختی، بازسازی شبکه‌های فرسوده، کاهش هدررفت آب و توسعه سامانه‌های هوشمند پایش می‌تواند بخشی از مشکلات موجود را برطرف کند، اما عبور موفق از شرایط کم‌آبی بدون مشارکت مردم امکان‌پذیر نخواهد بود.

 تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که حتی کاهش محدود مصرف در بخش خانگی می‌تواند تأثیر قابل توجهی در پایداری شبکه آبرسانی و جلوگیری از بروز تنش‌های مقطعی داشته باشد؛ موضوعی که با توجه به آغاز زودهنگام گرمای هوا و افزایش میانگین دما در سال جاری، اهمیت بیشتری یافته است.در همین راستا، استان سمنان با تدوین سند سازگاری با کم‌آبی و اجرای برنامه‌های متنوع مدیریتی، تلاش کرده است آمادگی لازم برای مواجهه با شرایط احتمالی تابستان را فراهم کند.

افت مستمر آبخوان‌ها؛ زنگ خطر برای منابع زیرزمینی

با این حال کارشناسان تأکید دارند که موفقیت این برنامه‌ها در گرو همکاری مشترکان و اصلاح الگوی مصرف است؛ چراکه در استانی که سال‌ها با محدودیت منابع آبی و افت سفره‌های زیرزمینی مواجه بوده، هر میزان صرفه‌جویی می‌تواند به افزایش تاب‌آوری شبکه، پایداری تأمین آب و کاهش احتمال بروز تنش آبی در روزهای اوج مصرف کمک کند.

در حالی که تداوم خشکسالی، کاهش بارندگی‌ها و افزایش دمای هوا نگرانی‌ها درباره تأمین آب شرب در ماه‌های گرم سال را افزایش داده است، مسئولان حوزه آب استان سمنان از آمادگی زیرساختی و برنامه‌ریزی‌های گسترده برای مدیریت شرایط پیش‌رو خبر می‌دهند؛ برنامه‌ای که موفقیت آن بیش از هر چیز به همراهی مشترکان در مدیریت مصرف وابسته است.

منصور کشاورزیان ، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار کرد: با توجه به استمرار کم‌بارشی‌ها و شرایط خاص منابع آبی استان، از سال گذشته سند سازگاری با کم‌آبی با مشارکت استاندار، فرمانداران، نمایندگان استان و دستگاه‌های اجرایی مرتبط تدوین و اجرایی شده است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان گفت: اگر مشترکان تنها بین 7 تا 15 درصد در مصرف آب صرفه‌جویی کنند، امکان عبور از تابستان امسال با حداقل تنش آبی در سراسر استان فراهم خواهد شد و شبکه تأمین و توزیع آب نیز با پایداری بیشتری به خدمات‌رسانی ادامه می‌دهد.

وی افزود: در چارچوب این سند، برای هر شهرستان متناسب با ظرفیت منابع آبی، شرایط اقلیمی و نیازهای موجود برنامه‌ریزی مستقلی صورت گرفته و سناریوهای مختلف از وضعیت عادی تا شرایط آماده‌باش و بحرانی پیش‌بینی شده است تا در صورت بروز تنش آبی، تصمیمات لازم با سرعت و دقت بیشتری اتخاذ شود.

کشاورزیان با اشاره به محورهای اجرایی این برنامه عنوان کرد: تقویت منابع تأمین آب، مدیریت فشار در شبکه‌های توزیع، اولویت‌بندی مصارف و افزایش سطح نظارت‌های میدانی از جمله اقداماتی است که برای مدیریت بهینه منابع آبی استان در دستور کار قرار گرفته است.

او همچنین از اجرای طرح‌های مختلف زیرساختی در ماه‌های اخیر خبر داد و بیان کرد: بازسازی بخشی از شبکه‌های فرسوده، کاهش میزان هدررفت آب، بهسازی چاه‌ها و مخازن ذخیره و افزایش ظرفیت برخی منابع تأمین آب از مهم‌ترین اقداماتی بوده که با هدف ارتقای پایداری شبکه و آمادگی برای فصل گرما دنبال شده است.

مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان خاطرنشان کرد: مجموعه اقدامات انجام‌شده در بخش‌های تأمین، توزیع و مدیریت مصرف، شرایط مناسبی را برای عبور از تابستان فراهم کرده است، اما تحقق این هدف نیازمند مشارکت جدی مردم در مصرف بهینه آب خواهد بود.

وی با اشاره به افزایش محسوس دمای هوا در سال جاری یادآور شد: گرمای هوا امسال زودتر از سال‌های گذشته آغاز شده و میانگین دما نیز نسبت به سال قبل بین یک تا دو درجه افزایش یافته است؛ موضوعی که ضرورت رعایت الگوی مصرف و صرفه‌جویی در استفاده از آب را بیش از گذشته نمایان می‌کند. کشاورزیان در پایان با اشاره به توسعه سامانه‌های هوشمند در تأسیسات آب‌رسانی استان گفت: راه‌اندازی مراکز اسکادا و تله‌متری و همچنین هوشمندسازی تأسیسات، امکان پایش لحظه‌ای شبکه و افزایش بهره‌وری در مدیریت و توزیع آب را فراهم کرده است.

واقعیت این است که مسئله آب در استان سمنان دیگر صرفاً یک دغدغه فصلی برای عبور از تابستان نیست، بلکه به یک چالش راهبردی و بلندمدت تبدیل شده است.بررسی روندهای اقلیمی و آمارهای رسمی نشان می‌دهد این استان طی سال‌های اخیر به‌طور مستمر با کاهش بارندگی، افت منابع آب زیرزمینی و افزایش دما مواجه بوده و همین عوامل، مدیریت مصرف را از یک توصیه عمومی به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است.

 بر اساس گزارش‌های رسمی، میزان بارش در برخی مقاطع سال آبی جاری در استان سمنان تا 61 درصد کمتر از میانگین بلندمدت ثبت شده است؛ آماری که بیانگر تداوم شرایط خشکسالی در استان است.نکته قابل توجه آن است که بخش عمده تأمین آب شرب، کشاورزی و صنعت در سمنان بر منابع آب زیرزمینی متکی است. این وابستگی در شرایطی ادامه دارد که کارشناسان از افت مداوم سطح آبخوان‌ها و تشدید فشار بر سفره‌های زیرزمینی خبر می‌دهند.

 گزارش‌های منتشر شده حاکی از آن است که سطح آبخوان‌های استان به طور متوسط سالانه حدود 70 سانتی‌متر افت می‌کند؛ روندی که در صورت تداوم می‌تواند پیامدهایی همچون کاهش کیفیت آب، افزایش هزینه تأمین و حتی فرونشست زمین را به دنبال داشته باشد.

نسخه آبفا برای عبور از تابستان؛ صرفه‌جویی 15 درصدی

در چنین شرایطی، تأکید مسئولان آب و فاضلاب بر صرفه‌جویی 7 تا 15 درصدی بیش از آنکه یک درخواست مقطعی باشد، مبتنی بر محاسبات فنی و واقعیت‌های شبکه تأمین آب است. تجربه مدیریت منابع آب در مناطق خشک جهان نیز نشان داده است که کاهش حتی 10 درصدی مصرف خانگی در دوره‌های اوج مصرف می‌تواند از بروز تنش‌های گسترده در شبکه توزیع جلوگیری کرده و پایداری خدمات‌رسانی را افزایش دهد.

به همین دلیل، نقش مشترکان در مدیریت مصرف، هم‌تراز با اجرای پروژه‌های زیرساختی ارزیابی می‌شود.

هوشمندسازی شبکه آب؛ از اسکادا تا مدیریت لحظه‌ای تأسیسات

از سوی دیگر، اقدامات انجام‌شده در حوزه بازسازی شبکه‌های فرسوده، کاهش هدررفت آب، هوشمندسازی تأسیسات و راه‌اندازی سامانه‌های اسکادا و تله‌متری نشان می‌دهد نگاه مدیریت آب در استان از رویکرد سنتی به سمت حکمرانی هوشمند منابع حرکت کرده است.

 این اقدامات ضمن افزایش دقت در پایش شبکه، امکان واکنش سریع به حوادث، مدیریت فشار و توزیع عادلانه‌تر آب را فراهم می‌کند و می‌تواند بخشی از آثار کم‌آبی را کنترل کند.

تابستان کم‌تنش در گرو تغییر الگوی مصرف

با این حال، کارشناسان معتقدند توسعه زیرساخت‌ها به تنهایی پاسخگوی بحران آب نخواهد بود.تجربه استان‌های خشک کشور و حتی تحلیل‌های منتشر شده در محافل تخصصی نشان می‌دهد که مهم‌ترین عامل موفقیت در مدیریت کم‌آبی، اصلاح الگوی مصرف و ارتقای فرهنگ عمومی حفاظت از منابع آب است. در واقع هر میزان سرمایه‌گذاری در بخش تأمین، بدون همراهی مصرف‌کنندگان، اثرگذاری محدودی خواهد داشت.

منابع محدود، تقاضای فزاینده؛ معادله دشوار آب در سمنان

بررسی دیدگاه‌های کارشناسان حوزه آب نیز نشان می‌دهد که افزایش دما و تداوم خشکسالی تنها بخشی از مسئله است و مدیریت تقاضا باید به عنوان محور اصلی سیاست‌گذاری مورد توجه قرار گیرد. بسیاری از متخصصان معتقدند در اقلیم‌های خشک، توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که مصرف آب در بخش‌های مختلف متناسب با ظرفیت واقعی منابع تنظیم شود و از برداشت‌های بیش از توان آبخوان‌ها جلوگیری به عمل آید.

در مجموع، پیام اصلی مسئولان آب استان سمنان را می‌توان در یک جمله خلاصه کرد؛ تابستان 1405 بیش از آنکه به پروژه‌های جدید وابسته باشد، به رفتار مصرفی شهروندان گره خورده است. اگرچه مجموعه‌ای از اقدامات فنی، مدیریتی و زیرساختی برای افزایش تاب‌آوری شبکه آب استان انجام شده، اما عبور کم‌تنش از ماه‌های گرم سال مستلزم مشارکت عمومی در صرفه‌جویی است.

در شرایطی که منابع آبی استان تحت فشار فزاینده قرار دارند، هر درصد کاهش مصرف می‌تواند سهمی مؤثر در حفظ پایداری شبکه و تأمین آب برای نسل‌های آینده داشته باشد.انتهای پیام /363/