ماجرای «کارن» چیست؟

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایسنا، عماد رحمانی -کارگردان انیمیشن سینمایی «شمشیر و اندوه»- که از چهارشنبه (۲۷ خردادماه) فیلمش روی پرده سینماها می‌رود، از روایت تاریخی و دراماتیک این اثر، مخاطب نوجوان، تجربه استفاده از تکنیک‌های واقع‌گرایانه در تولید، مسیر بین‌المللی فیلم، جوایز خارجی، محصولات جانبی و تجربه ساخت انیمیشن برای کودک و نوجوان گفت.

داستان؛ روایتی دراماتیک در بستر تاریخ

رحمانی با اشاره به اینکه «شمشیر و اندوه» یک درام تاریخی است، گفت: این انیمیشن بازسازی مستند یک واقعه تاریخی نیست، بلکه قصه‌ای دراماتیک است که در دل یک بستر تاریخی روایت می‌شود. شخصیت اصلی داستان پسر نوجوانی به نام کارن است؛ کودکی که خانواده‌اش را در جریان خشونت‌ها و فشارهای سیاسی آن دوران از دست می‌دهد. پدر او از چهره‌های فعال شهر مدائن بوده و همین گذشته، سرنوشت کارن را با آرمان عدالت‌خواهی و آزادی گره می‌زند.

وی افزود: اگر بخواهم از نظر زمانی توضیح بدهم، قصه ما از فضای پس از شهادت امام حسن(ع) و شرایط سیاسی آن دوران آغاز می‌شود و به سال ۶۱ هجری و دوران روی کار آمدن یزید نزدیک می‌شود.در جریان فیلم، مخاطب ابتدا با فضای دوران معاویه روبه‌رو می‌شود و بعد با تغییر شرایط سیاسی و روی کار آمدن یزید، قصه کارن وارد مرحله جدی‌تری می‌شود.

این کارگردان تصریح کرد: روایت اصلی فیلم درباره کارن و شهر مدائن است؛ اما در لایه‌های معنایی، داستان او با نهضت امام حسین(ع) و مفهوم ایستادگی در برابر ظلم پیوند پیدا می‌کند. ما نمی‌خواستیم مستقیم وارد روایت عاشورا شویم، بلکه تلاش کردیم قصه‌ای بسازیم که همزمان با آن واقعه بزرگ تاریخی جریان دارد و از زاویه‌ای دیگر، علقه تاریخی ایرانیان به اهل‌بیت(ع) و مفهوم آزادی‌خواهی را نشان می‌دهد.

آیا داستان کاملاً تاریخی است؟

رحمانی در پاسخ به این سؤال که آیا شخصیت کارن در تاریخ واقعیت دارد، گفت: خیر، کارن یک شخصیت دراماتیک و داستانی است. «شمشیر و اندوه» یک اثر تاریخی به معنای مستند نیست. ما برای خلق یک روایت سینمایی، شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی را طراحی کردیم که بتوانند مخاطب امروز، به‌ویژه نوجوان را با مفاهیمی مثل عدالت، ازخودگذشتگی، عشق، خانواده و ایستادگی همراه کنند.

وی ادامه داد: مبنای کار، فضای تاریخی و اجتماعی آن دوره است؛ دوره‌ای که در آن مبارزه با ظلم اموی و علاقه به اهل‌بیت(ع) در سرزمین‌های مختلف، از جمله در میان ایرانیان، معنا و اهمیت داشته است. اما قصه فیلم، قصه‌ای دراماتیک است و نباید آن را با یک روایت کاملاً مستند تاریخی اشتباه گرفت.

مخاطب اثر نوجوان است، نه خردسال

این کارگردان با تأکید بر گروه سنی مخاطب گفت: «شمشیر و اندوه» برای کودکان خردسال یا دبستانی‌های کم‌سن ساخته نشده است. مخاطب اصلی فیلم، نوجوانان و گروه سنی بالاتر از حدود پایه پنجم دبستان هستند.این اولین تجربه کارگردانی بلند من بود و از همان ابتدا برایم مهم بود که روایت، نوجوان‌محور باشد.

رحمانی افزود: به همین دلیل، جنبه‌های دراماتیک اثر پررنگ‌تر است.در فیلم با عشق، فقدان، جنگیدن برای آرمان، ایثار و ازخودگذشتگی روبه‌رو هستیم.بنابراین مخاطب نباید انتظار یک اثر صرفاً کودکانه یا فقط مذهبی داشته باشد. ما تلاش کردیم یک ماجرای جدی، احساسی و پرکشش بسازیم که نوجوان بتواند با قهرمان آن همراه شود.

تولید چندساله و تجربه تکنیک رئال

رحمانی درباره روند تولید فیلم خاطرنشان کرد: فرآیند تولید این اثر سه سال زمان برد و در مقاطعی بیش از ۲۰۰ نفر در بخش‌های مختلف آن همکاری داشتند. «شمشیر و اندوه» برای ما یک تجربه دشوار و در عین حال بسیار مهم بود؛ چون می‌خواستیم در انیمیشن ایران، به سمت یک بیان واقع‌گرایانه‌تر حرکت کنیم.

وی درباره تکنیک‌های اثر توضیح داد: یکی از ویژگی‌های فیلم، تلاش برای رسیدن به یک فضای رئال و جدی است. در زمان شروع تولید، استفاده از این سطح از بازسازی واقع‌گرایانه چهره، طراحی کاراکتر، موشن‌کپچر بدن، صورت، شبیه‌سازی حالات چهره در انیمیشن ایران تجربه‌ای بسیار پیشرو بود. ما از ابزارها و تکنولوژی‌هایی استفاده کردیم که در آن زمان برای منطقه و به‌خصوص برای انیمیشن ایران بسیار تازه و جسورانه محسوب می‌شد.

رحمانی افزود: ترکیبی که در این فیلم استفاده کردیم، شامل صحنه‌سازی واقع‌گرایانه، طراحی جدی چهره‌ها، استفاده از موشن‌کپچر، توجه به حرکات صورت و بدن، فیزیک مو و لباس و رندر به‌روز بود. از طرف دیگر، به دلیل سابقه‌ای که من در بازی‌های ویدیویی داشتم، نگاه کارگردانی فیلم تا حدی به زبان بازی‌های ویدیویی نزدیک است؛ یعنی در قاب‌بندی، ریتم اکشن و طراحی موقعیت‌ها، تلاش کردیم انرژی متفاوتی ایجاد کنیم.

بازسازی چهره انسانی و واقع‌گرایی در انیمیشن

این کارگردان در توضیح استفاده از تکنیک‌های بازسازی چهره گفت: این تکنیک‌ها به ما کمک کردند تا به شباهت بیشتر در صورت، حالات چهره و جزئیات احساسی کاراکترها برسیم. وقتی مخاطب کارن را می‌بیند، قرار است از طراحی مو، صورت، نگاه و حرکات او حس یک شخصیت زنده و ملموس بگیرد.

وی ادامه داد: هدف ما این نبود که صرفاً یک نمایش تکنیکی داشته باشیم.تکنولوژی زمانی ارزشمند است که به حس و روایت کمک کند. در «شمشیر و اندوه»، واقع‌گرایی چهره‌ها و جدیت فضای بصری برای این بود که مخاطب نوجوان، داستان را جدی بگیرد و با رنج، امید و مبارزه شخصیت‌ها همراه شود. در کنار آن، صحنه‌های اکشن متعددی هم در فیلم وجود دارد که به جذابیت سینمایی کار کمک می‌کند.

اکران بین‌المللی پیش از اکران عمومی در ایران

رحمانی درباره روند عرضه فیلم گفت: «شمشیر و اندوه» پس از حضور در چهل‌ودومین دوره فیلم فجر، مسیر بین‌المللی خود را آغاز کرد. تهیه‌کنندگان و پخش‌کنندگان اثر به این جمع‌بندی رسیدند که فیلم ابتدا در بازارها و پلتفرم‌های خارجی عرضه شود و بعد در زمان مناسب به اکران عمومی ایران برسد.

وی افزود: این فیلم با عنوان بین‌المللی The Boy and the Sword در بازار جهانی معرفی شد و در ادامه روی پلتفرم‌هایی مانند Amazon Prime Video و Apple TV نیز در دسترس مخاطبان بین‌المللی قرار گرفت. این تجربه برای ما اهمیت زیادی داشت؛ چون نشان داد یک انیمیشن ایرانی با موضوع تاریخی و فرهنگی هم می‌تواند در فضای جهانی دیده شود.

این کارگردان ادامه داد: فیلم در مسیر جشنواره‌ای خود نیز موفقیت‌های خوبی به دست آورد و در جشنواره‌های مختلف مورد توجه قرار گرفت که این برای ما بسیار ارزشمند بود.

فروش خارجی و اثرگذاری روی مسیر پروژه‌های بعدی

کارگردان «شمشیر و اندوه» درباره فروش خارجی گفت: پخش خارجی برای ما فقط مسئله بازگشت مالی نبود؛ البته اقتصاد پروژه مهم است و هیچ تولیدکننده‌ای نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت باشد، اما مهم‌تر از فروش، اعتبار بین‌المللی و دیده شدن اثر بود.

رحمانی افزود: عرضه خارجی فیلم برای یک انیمیشن مستقل ایرانی تجربه امیدوارکننده‌ای بود. اما ارزش مهم‌تر این مسیر آن بود که توجه‌ها را به سمت توان تولید انیمیشن ایرانی و پروژه‌های بعدی ما جلب کرد. به نظرم «شمشیر و اندوه» برای ما پروژه بسیار پربرکتی بود؛ چون در کنار تجربه تولید، مسیر بین‌المللی تازه‌ای هم برایمان باز کرد.

محصولات جانبی و نگاه فراتر از تولید یک فیلم

رحمانی درباره محصولات جانبی گفت: ما از ابتدا تلاش کردیم به انیمیشن فقط به عنوان یک فیلم نگاه نکنیم. در دنیا، انیمیشن موفق معمولاً یک جهان داستانی می‌سازد و می‌تواند در قالب‌های مختلفی مثل بازی، نوشت‌افزار، محصولات فرهنگی و محتوای جانبی ادامه پیدا کند.

وی ادامه داد: البته جنس «شمشیر و اندوه» با آثار کودکانه‌تر فرق دارد.چون این فیلم بیشتر برای نوجوانان ساخته شده و فضای آن جدی‌تر است، طبیعی است که محصولات جانبی آن هم محدودتر و متفاوت‌تر باشد. در آثار کودکانه‌تر، مثل «افسانه سپهر»، ظرفیت محصولاتی مانند کیف، کفش، تیشرت و نوشت‌افزار بیشتر است، اما در شمشیر و اندوه تمرکز ما بیشتر روی محتواهای جدی‌تر و توسعه جهان داستانی بوده است.

تولید برای کودک و نوجوان؛ تجربه‌ای ارزشمند

رحمانی با اشاره به تجربه تولید برای کودک و نوجوان گفت: به نظرم یکی از زیباترین بخش‌های تولید انیمیشن این است که شما با کودک و نوجوان سروکار دارید. بچه‌ها پاک‌ترین و صادق‌ترین مخاطبان دنیا هستند. وقتی بازخورد آن‌ها را می‌بینید، متوجه می‌شوید که یک شخصیت انیمیشنی چطور می‌تواند وارد زندگی، خیال و حتی زبان روزمره آن‌ها شود.

وی افزود: من این تجربه را در «افسانه سپهر» خیلی لمس کردم. در حال حاضر کانال‌هایی در شبکه «شاد» برای افسانه سپهر وجود دارد که من هم در آن‌ها عضو هستم و پیام‌های بچه‌ها را می‌بینم. برایم خیلی شیرین است که بچه‌ها با شخصیت سپهر حرف می‌زنند، احساساتشان را با او در میان می‌گذارند و حتی گاهی می‌نویسند: «امروز من در ‌درسم بیست شدم». این نشان می‌دهد یک شخصیت انیمیشنی اگر درست ساخته شود، می‌تواند برای بچه‌ها فقط یک تصویر روی پرده نباشد، بلکه تبدیل به بخشی از دنیای عاطفی آن‌ها شود.

رحمانی ادامه داد: این فضا واقعاً دنیای تمیز، فانتزی و ارزشمندی است و تولید اثر برای بچه‌ها افتخار بزرگی محسوب می‌شود. البته «شمشیر و اندوه» مخاطب نوجوان دارد و فضای آن جدی‌تر است. باید دید نوجوان ایرانی چطور با این جنس روایت، با این میزان درام، تاریخ و قهرمان‌پردازی ارتباط برقرار می‌کند.

در «نگهبانان خورشید» یک قدم رو به جلو رفتیم 

کارگردان «شمشیر و اندوه» در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به مسیر تولیدات اخیر خود گفت: «نگهبانان خورشید» تجربه دیگری در ادامه مسیر ما در حوزه انیمیشن سینمایی بود؛ اثری که در فیلم فجر هم دیده شد و برای ما از نظر تولیدی و تجربه کار با مخاطب اهمیت داشت.

وی افزود: برای من مهم است که هر پروژه نسبت به پروژه قبلی، یک قدم رو به جلو باشد. «شمشیر و اندوه» تجربه‌ای جدی‌تر و تاریخی‌تر بود، «افسانه سپهر» ارتباط گسترده‌تری با کودک و خانواده برقرار کرد و «نگهبانان خورشید» هم تجربه دیگری در جهان‌سازی و روایت فانتزی ایرانی بود. مسیر ما این است که انیمیشن ایرانی فقط محدود به یک جنس روایت یا یک گروه سنی نباشد.

چرا در شرایط سخت، اکران انیمیشن مهم است؟

رحمانی در پاسخ به این سؤال که آیا اکران انیمیشن در شرایط فعلی کشور ریسک نیست، گفت: حتماً اقتصاد اکران مهم است.تولیدکننده نمی‌تواند نسبت به هزینه‌ها، فروش و بازگشت سرمایه بی‌تفاوت باشد اما در حوزه کودک و نوجوان، همه چیز فقط با عدد فروش سنجیده نمی‌شود، به نظرم سبد محتوای کودک و نوجوان نباید خالی بماند.

وی افزود: ما اگر ادعا می‌کنیم برای بچه‌ها و نوجوان‌ها کار می‌کنیم، باید در روزهای سخت هم کنار آن‌ها بمانیم. خانواده‌ها، کودکان و نوجوانان در هر شرایطی به امید، قصه، خیال و تجربه جمعی سینما نیاز دارند. انیمیشن می‌تواند در چنین روزهایی نقش آرام‌کننده و امیدبخش داشته باشد. بنابراین اکران برای ما فقط یک تصمیم اقتصادی نیست، بلکه بخشی از مسئولیتی است که برای خودمان قائل هستیم.

تصمیم جمعی برای اکران در آستانه محرم

رحمانی درباره زمان اکران «شمشیر و اندوه» گفت: این تصمیم، تصمیمی جمعی بود. با توجه به نزدیک شدن به ایام محرم و صفر، مضمون تاریخی و معنوی فیلم و همچنین خالی بودن نسبی سبد اکران کودک و نوجوان در این مقطع، به نظر می‌رسد زمان مناسبی برای نمایش عمومی فیلم انتخاب شده است.

وی در پایان گفت: ما واقعاً با عشق برای این پروژه کار کردیم. قضاوت نهایی همیشه با مخاطب است و هیچ فیلمسازی نمی‌تواند درباره اثر خودش حکم قطعی بدهد، اما با اطمینان می‌گویم مخاطبان با اثری متفاوت در سینمای انیمیشن ایران روبه‌رو خواهند شد؛ اثری که با سختی، امید و باور به ظرفیت انیمیشن ایرانی ساخته شده است.

59243