از قلاب و کاموا تا کارآفرینی؛ روایت بانوی بروجردی در شب‌های جنگ

به گزارش خبرگزاری تسنیم از بروجرد، در روزهایی که سایه جنگ بر زندگی مردم سنگینی می‌کند، هرکس به اندازه توان خود تلاش می‌کند سهمی در حفظ روحیه و همدلی اجتماعی داشته باشد؛ یکی با حضور در میدان، دیگری با کمک به نیازمندان و فردی دیگر با مهارتی که سال‌ها برای آموختنش وقت گذاشته است.

در میان تجمعات شبانه مردم بروجرد، بانویی حضور دارد که قلاب و کاموا را بهانه‌ای برای آموزش، کارآفرینی و کمک به دیگران کرده است؛ زنی که می‌گوید از نخستین روزهای جنگ، شب‌ها در این تجمعات حاضر شده و تلاش کرده با هنر دست خود، گامی هرچند کوچک برای مردم و کشورش بردارد.

خانم ایمانی‌زاده که بیش از 30 سال سابقه مربیگری و آموزش عروسک‌بافی دارد، در این شب‌ها تنها تماشاگر نیست؛ او قلاب بافندگی و مقداری کاموا همراه خود می‌آورد و به کودکان و علاقه‌مندانی که دور میدان جمع می‌شوند، رایگان آموزش می‌دهد.

او می‌گوید: کودکانی که به جمع ما می‌آیند، مرا خاله صدا می‌کنند و می‌گویند خاله قلاب بیاور و بعضی شب‌ها حدود 20 تا 30 نفر را آموزش داده‌ام.

این بانوی بروجردی با اشاره به استقبال کودکان از آموزش‌هایش ادامه می‌دهد: هر شب بعضی‌ها با یک قلاب و مقدار کمی کاموا می‌آیند و شروع به بافتن می‌کنند. حالا بعضی از آنها اسکاج و لیف می‌بافند.

اما فعالیت او به آموزش کودکان و نوجوانان محدود نمی‌شود. ایمانی‌زاده تلاش کرده مهارتی را که سال‌ها آموخته، به فرصتی برای درآمدزایی دیگران نیز تبدیل کند.

او با بیان اینکه در زمینه کارآفرینی و اشتغال‌زایی نیز فعالیت دارد، می‌گوید برخی افرادی که آموزش دیده‌اند، در کنار او محصولات دست‌ساز خود را عرضه می‌کنند و گاهی نیز محصولاتشان را برای فروش می‌گیرد تا بتوانند بخشی از هزینه‌های زندگی خود را تأمین کنند.

این مربی صنایع‌دستی معتقد است آموزش یک مهارت می‌تواند سرآغاز یک مسیر اقتصادی برای افراد باشد؛ به همین دلیل تلاش می‌کند آموزش‌هایی که ارائه می‌دهد صرفاً به یادگیری یک هنر محدود نشود و در نهایت به تولید و فروش محصول و کمک به اقتصاد خانواده‌ها منجر شود.

39 رشته بومی؛ 700 هنرمند در بروجرد

اما داستان صنایع‌دستی بروجرد به یک قلاب و چند کلاف کاموا ختم نمی‌شود؛ این شهرستان یکی از مراکز مهم صنایع‌دستی لرستان است و بخشی از هنرهای سنتی آن همچنان توسط هنرمندان و صنعتگران محلی دنبال می‌شود.

مهدی گودرزی، رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بروجرد، با اشاره به ظرفیت صنایع‌دستی شهرستان می‌گوید: از مجموع 292 رشته صنایع‌دستی تحت پوشش میراث فرهنگی لرستان، 39 رشته بومی بروجرد است و حدود 700 هنرمند و صنعتگر در رشته‌های مختلف صنایع‌دستی فعالیت دارند.

به گفته گودرزی، در حال حاضر 11 فروشگاه صنایع‌دستی و 45 کارگاه قلم‌زنی خانگی در بروجرد فعال است و در حوزه ورشو نیز 45 کارگاه قلم‌زنی و هفت کارگاه ورشوسازی فعالیت می‌کنند و تاکنون 463 پروانه در قالب کارگاه‌های صنایع‌دستی شهرستان صادر شده است.

رئیس میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی بروجرد با اشاره به فعالیت سه خانه صنایع‌دستی در شهرستان در حوزه‌های فلز، چوب و نساجی، می‌گوید 80 صنعتگر نیز در حوزه ورشوسازی فعالیت دارند و ورشوسازی و قلم‌زنی روی ورشو همچنان یکی از شاخص‌ترین صنایع‌دستی بروجرد به شمار می‌رود.

مسگری، جاجیم‌بافی، گلیم‌بافی، صابون‌پزی، گیوه‌دوزی، ماشته‌بافی و چاقوسازی از دیگر هنرهای شناخته‌شده بروجرد هستند؛ هنرهایی که هرکدام بخشی از هویت فرهنگی این شهر را شکل داده‌اند.

گودرزی معتقد است ظرفیت صنایع‌دستی بروجرد تنها به حفظ میراث گذشته محدود نمی‌شود و احیای رشته‌های قدیمی می‌تواند زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی جدید را نیز فراهم کند. در همین راستا، رشته قواره‌بری نیز که از هنرهای اصیل معماری ایرانی محسوب می‌شود، در بروجرد احیا شده است.

ورشو؛ میراثی که هنوز نفس می‌کشد

در میان رشته‌های مختلف صنایع‌دستی بروجرد، ورشوسازی جایگاه ویژه‌ای دارد؛ هنری که نام بروجرد با آن گره خورده و این شهرستان به عنوان شهر ملی ورشوسازی شناخته می‌شود.

ورشوسازان بروجرد البته در سال‌های اخیر با مشکلاتی از جمله تأمین ورق استاندارد ورشو، افزایش هزینه مواد اولیه، حمایت از کارگاه‌های تولیدی، بازاریابی و توسعه بازار فروش مواجه بوده‌اند؛ مشکلاتی که می‌تواند بر استمرار این هنر سنتی و معیشت هنرمندان اثر بگذارد.

همین موضوع نشان می‌دهد که حفظ صنایع‌دستی تنها با آموزش و انتقال مهارت امکان‌پذیر نیست و در کنار آن باید زنجیره تولید، تأمین مواد اولیه، فروش و بازاریابی نیز تقویت شود.

اگر قرار است یک هنر سنتی از نسلی به نسل دیگر منتقل شود، هنرمند باید بتواند از مهارتی که آموخته است، محصول تولید کند و محصولش نیز امکان حضور در بازار را داشته باشد.

آموزش؛ حلقه نخست اشتغال

در چنین شرایطی، فعالیت افرادی مانند ایمانی‌زاده را می‌توان بخشی از همین زنجیره دانست؛ زنی که آموزش را از کلاس‌های معمول فراتر برده و آن را به میان مردم آورده است.

او می‌گوید برخی از هنرجویانش پس از یادگیری، خودشان شروع به بافتن محصولات ساده کرده‌اند. شاید این محصولات در ابتدا ارزش اقتصادی بالایی نداشته باشند، اما همین تجربه می‌تواند نخستین قدم برای یادگیری یک حرفه و ورود به مسیر تولید باشد.

برای زنان و دخترانی که به دنبال یادگیری یک مهارت هستند، صنایع‌دستی می‌تواند از یک آموزش ساده در خانه آغاز شود و در ادامه به تولید و فروش برسد.

ایمانی‌زاده نیز تلاش می‌کند هنرجویانش در این مسیر تنها نمانند و در کنار آموزش، برای عرضه محصولاتشان نیز به آنها کمک کند. اما بخش دیگری از فعالیت این بانوی بروجردی به کارهای خیرخواهانه بازمی‌گردد. او می‌گوید تلاش می‌کند در حد توان خود به افراد نیازمند کمک کند و در این میان، کمک به یک بیمار سرطانی موردنظر خودش نیز در برنامه‌های او قرار دارد.

او حضور در تجمعات شبانه را فرصتی می‌داند تا در کنار آموزش و ارتباط با مردم، اگر امکانش فراهم شد، کمکی نیز به یک فرد نیازمند داشته باشد.

ایمانی‌زاده درباره انگیزه‌اش از حضور شبانه در این تجمعات می‌گوید: «هدفم این است که کاری جهادی انجام بدهم؛ به خاطر مردم و کشورم می‌روم. اگر بتوانم همان‌جا کمکی به یک بیمار سرطانی یا یک خانواده نیازمند بکنم، برای من ارزشمند است.»

برای این بانوی بروجردی، جهاد فقط به حضور در یک میدان خاص محدود نمی‌شود؛ گاهی می‌تواند آموزش یک مهارت، کمک به یک خانواده، حمایت از یک هنرجو یا دستگیری از یک فرد نیازمند باشد.

قصه‌ای که از یک قلاب شروع می‌شود

در روزهایی که بسیاری از مردم تلاش می‌کنند هرکدام به شیوه‌ای در کنار یکدیگر باشند، قلاب و کاموای این بانوی بروجردی نیز به بخشی از روایت شب‌های این شهر تبدیل شده است؛ روایتی که در آن آموزش رایگان، کارآفرینی، حمایت از افراد نیازمند و حضور اجتماعی در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.

شاید برای یک کودک، آنچه از این شب‌ها در ذهنش می‌ماند، تنها یک قلاب و چند نخ کاموا باشد؛ اما برای این بانوی بروجردی، همین آموزش ساده می‌تواند شروع یادگیری مهارتی باشد که روزی به کار و درآمد تبدیل شود.

قصه ایمانی‌زاده در واقع تنها قصه یک بانوی علاقه‌مند به بافتنی نیست؛ روایت زنی است که تلاش کرده داشته‌های خود را با دیگران تقسیم کند؛ از مهارتی که طی بیش از سه دهه آموخته تا فرصتی برای آموزش، تولید، کارآفرینی و کمک به دیگران.

در شهری که بخشی از هویت فرهنگی آن با صنایع‌دستی گره خورده است، شاید استمرار همین آموزش‌های کوچک بتواند حلقه اتصال نسل‌های قدیم و جدید باشد؛ نسلی که هنر را از گذشته به ارث می‌برد و می‌تواند آن را با نیازهای امروز، یعنی آموزش، اشتغال و درآمد، پیوند بزند.

و شاید همین‌جا معنای دیگری از جهاد شکل بگیرد؛ جهادی که گاهی با یک قلاب و چند کلاف کاموا آغاز می‌شود، کودکی را پای آموزش می‌نشاند، دست هنرجویی را برای ورود به بازار کار می‌گیرد و در نهایت، سهمی هرچند کوچک در امیدآفرینی و کمک به مردم ایفا می‌کند.

گزارش از فاطمه پیرزادی

انتهای پیام/