«نسل جدیدی» که وارد «دوبله» شده باعث شده‌اند ارزش این حرفه پایین بیاید/ هیچ «گوینده‌ای» دوست ندارد «هوش مصنوعی» صدایش را تقلید کند

«کتایون اعظمی» گوینده شناخته شده عرصه دوبلاژ در گفت و گو با خبرنگار سینماپرس با اشاره به وضعیت نابسامان این روزهای هنر دوبلاژ، اظهار داشت: به نظر من، اساساً دوبله دیگر آن اهمیت گذشته را ندارد. با اینکه شغل خودم بوده و عمرم را در این مسیر گذاشته‌ام، اما فکر می‌کنم دورانش تا حد زیادی تمام شده است. هر رسانه‌ای باید مخاطب خودش را پیدا کند و واقعیت این است که امروز دیگر مخاطب دوبله مثل گذشته نیست.

اعظمی با اشاره به تأثیر درگذشت بسیاری از بزرگان دوبلاژ بر کیفیت و آینده دوبلاژ کشور، بیان کرد: اگر بخواهیم درباره کیفیت صحبت کنیم، من کاری به رسانه ملی ندارم، چون سال‌هاست آنجا فعالیتی ندارم. بحث من بیشتر پلتفرم‌هاست؛ وضعیتی که امروز در آن‌ها می‌بینیم. با رفتن نسل قدیم، جای آن‌ها همیشه خالی خواهد ماند و هر سال هم این خلأ بیشتر احساس می‌شود.

او ادامه داد: در این سال‌ها هم کسانی که وارد این حرفه شده‌اند، آن‌قدر شاخص نبوده‌اند که آدم دلش بخواهد صرفاً به خاطر صدای آن‌ها فیلمی را ببیند. شاید یکی دو نفر استثنا باشند، اما در مجموع دوبله امروز ضعیف، شکست‌خورده و رو به موت است.

این گوینده با بیان این مطلب که اصلاً کسی که سینما را به شکل حرفه‌ای دنبال می‌کند، دیگر فیلم را با دوبله نمی‌بیند؛ تصریح نمود: تأکید می‌کنم که منظورم مخاطب حرفه‌ای است. مخاطب سریال‌های تلویزیونی یا آثار عامه‌پسند، مثل سریال‌های کره‌ای، شاید اصلاً متوجه کیفیت دوبله نشود. نسل جوان هم اساساً دوبله نمی‌بیند؛ مگر کسانی که زبان اصلی را نمی‌دانند یا ترجیح می‌دهند از تلویزیون فیلم ببینند. واقعیت این است که آن طرف دیگر کسی نیست که انتظار داشته باشیم دوبله را مثل گذشته دنبال کند.

اعظمی همچنین درمورد فرصت ها و آسیب های ورود هوش مصنوعی بر عرصه دوبلاژ اظهار داشت: به نظر من، با گسترش هوش مصنوعی راهکارهای جذاب‌تری هم به وجود خواهد آمد. احتمالاً به‌زودی این امکان فراهم می‌شود که هر بازیگری با صدای خودش و با همگام‌سازی کامل لب‌ها به زبان مقصد صحبت کند و مخاطب فیلم را با همان صدای واقعی بازیگر ببیند.

وی افزود: الان بعضی‌ها با هوش مصنوعی صدای گویندگان درگذشته را بازسازی می‌کنند. این کار از نظر حقوقی و صنفی غیرقانونی است. اگر چنین کاری انجام شود، قابل پیگیری است؛ مگر اینکه خانواده آن گوینده نسبت به این موضوع رضایت داشته باشند یا اهمیتی ندهند. انجمن دوبلاژ هم بارها اعلام کرده که از حقوق گویندگان حمایت می‌کند. هیچ گوینده‌ای دوست ندارد هوش مصنوعی صدایش را تقلید کند.

او ادامه داد: در مواردی هم خانواده‌ها پیگیری کرده‌اند؛ مثلاً درباره مرحوم جلیلوند یا آقای سعید مظفری، استفاده از صدای آن‌ها با هوش مصنوعی محل اعتراض بوده است. به نظر من، این کار از نظر اخلاقی درست نیست، چون حقوق صاحب صدا نادیده گرفته می‌شود. البته این فقط یک بخش ماجراست. بخش دیگر این است که هوش مصنوعی امروز در خیلی از حوزه‌ها وارد شده و در دوبله هم این اتفاق افتاده است. الان حتی سرویس‌هایی وجود دارد که از شما می‌پرسند دوست دارید این متن با صدای چه کسی خوانده شود؛ مثلاً با صدای آقای طهماسب یا افراد دیگر. بنابراین اوضاع از آن چیزی که فکر می‌کنیم، جلوتر رفته است.

اعظمی درمورد نسل جدید دوبلور ها و گویندگان، بیان کرد: نسل جدیدی که وارد دوبله شده و خیلی‌ها هم با رایگان کار کردنشان باعث شده‌اند ارزش این حرفه پایین بیاید؛ انگار دوبله به یک کالای ارزان تبدیل شده است. فاجعه اینجاست که من با کیفیت صدای این بچه‌ها مشکلی ندارم، مسئله کیفیت بازیگری صدا است. وقتی دستمزد مناسبی پرداخت نمی‌شود، طبیعی است که کیفیت هم افت می‌کند.

وی افزود: به نظر من، دوبله امروز مثل یک استادیوم خالی است. فوتبال بدون تماشاگر بخش بزرگی از جذابیتش را از دست می‌دهد، چون بخش مهمی از فوتبال به تعامل با تماشاگر، هیجان و دیده شدن آن وابسته است. دوبله هم به چنین نقطه‌ای رسیده است.

«کتایون اعظمی» در پایان این گفت و گو خاطرنشان ساخت: واقعیت این است که اولویت‌های مردم تغییر کرده است. سینما دیگر مثل گذشته اولویت زندگی خیلی‌ها نیست. آدم‌ها ترجیح می‌دهند وقتشان را با چیزهای جمع‌وجورتری مثل اینستاگرام، شبکه‌های اجتماعی یا حتی ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی پر کنند. فیلم خوب دیدن، صبر کردن و پای یک اثر سینمایی نشستن، شبیه رمان خواندن است؛ همان‌طور که امروز کمتر کسی رمان می‌خواند، کمتر هم کسی با حوصله فیلم می‌بیند. به نظرم ذهن آدم‌ها تغییر کرده و شیوه مصرف محتوا عوض شده است.