ذبیح‌الله منصوری در قاب سینما؛ روایتی از مردی که با ترجمه قصه ساخت

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از خانه سینما، در این برنامه مستند «مشتزنی در رینگ ترجمه» ساخته حنیف شهپرراد به نمایش درآمد و پس از آن نشست نقد و بررسی فیلم با حضور کارگردان، تهیه کننده و آهنگساز فیلم برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی خانه سینما، مهرداد فراهانی منتقد سینما که اجرای برنامه را بر عهده داشت، در ابتدای نشست با بیان اینکه فیلم نکته‌های جالبی دارد، گفت: شهپر راد پیش از این مستند، سراغ منوچهر انور و قاضی نیز رفته است که این موضوع نشان‌دهنده علاقمندی او به حوزه ترجمه است. همانطور که ادبیات داستانی منبع اقتباس برای فیلم داستانی است، نظیر همین اتفاق را می‌توانیم در سینمای مستند نیز شاهد باشیم. کتاب‌های زیادی وجود دارد که می‌تواند دستمایه ساخت یک فیلم مستند شود. کتاب‌هایی که حس می‌کنم یک فیلم مستند در آن وجود دارد. 

وی با بیان اینکه این فیلم جزء اولین فیلم‌های پژوهش محور است که شخصیت‌های جالب و متفاوتی دارد، ادامه داد: در فیلم جوانی بود که کارها و دست‌نویس‌های ذبیح‌الله منصوری را جمع‌آوری می‌کرد چنین شخصیتی در سایر فیلم‌های آقای شهپر راد نیز دیده شده است.

فراهانی با اشاره به انتخاب درست رضا بهبودی در این مستند، بیان داشت: رضا بهبودی از دهه ۸۰ به عنوان یک چهره در تئاتر  شناخته شد و در این فیلم به خوبی درخشیده است. 

وی خاطرنشان کرد: نگاه کلی فیلم و کارگردانی با ذبیح‌الله منصوری هم‌نوایی می‌کند. برای من در مستند پرتره این نکته مهم است که قاب‌های زیبا ببینم و این موضوع در مستند مشتزنی در رینگ ترجمه به‌ خوبی مشهود بود. 

وی خاطرنشان کرد: ذبیح‌الله منصوری من را به سینما رساند. کتاب‌های او را از  ۱۰ سالگی می‌خواندم و از همان زمان او تخیل من را شعله‌ور می‌کرد. 

حنیف شهپر راد کارگردان فیلم نیز گفت: من به مجموعه‌های ادبی علاقه دارم. یادم می‌آید آقای رزاق‌ کریمی برای ساخت مستند پرتره لیستی را در اختیار من قرار داده بودند و من آقای قاضی را انتخاب کردم. 

وی ادامه داد: کار کردن درباره یک مترجم کار آسانی نیست و با دشواری‌هایی همراه است. به عنوان مثال، آقای انور وجوه مختلفی همچون فیلمساز، گوینده و مترجم دارد و همچنین آقای قاضی نیز دارای چنین شمایلی است. به همین دلیل اینکه فیلمساز چگونه به آن‌ها بپردازد کار آسانی نیست. در واقع ورود من به ادبیات با آن دو فیلم بود و با  مشتزنی در رینگ ترجمه کامل شد.

وی درباره حضور رضا بهبودی در نقش ذبیح‌الله منصوری بیان داشت: اولین چیزی که با عطارپور به آن فکر کردیم این بود که شخصیت اصلی باید حسابی درگیر شود. ضمن اینکه پژوهش به ما می‌گفت که به چه شکلی پیش برویم. رضا بهبودی در شبکه مخفی زنان این نقش را کوتاه بازی کرده بود و به همین دلیل فکر کردیم گزینه بسیار مناسبی است. البته برای این نقش سراغ رضا بابک هم رفتیم، چراکه در ابتدا رضا بهبودی سر کار بود و ما چیزی در حدود پنج ماه منتظر او ماندیم. از مژگان صیادی تشکر می کنم که برای رسیدن به بهبودی به ما کمک کرد. رضا بهبودی شناخت زیادی از منصوری داشت و با نوشته‌های او کتابخوان شده بود و شباهت چهره‌ای نیز با او داشت.

در ادامه آریان عطارپور درباره پروسه پژوهش و اقتباس این فیلم مستند گفت: کتاب بسیار کامل بود و اینکه سلسله گفتگوهایی با آقای منصوری شده بود که برای ما ارزش بسیاری داشت. 

وی با بیان اینکه مستندهایی که به مستند پرتره معروف هستند در دهه ۷۰ شکل گرفتند، ادامه داد:  وقتی با یک گنجینه مواجه شدیم فکر کردیم چقدر خوب است اقتباس سینمایی شود. ضمن اینکه شخصیت آقای ذبیح‌الله منصوری برایمان جذاب بود. فیلم بعدی که خودم ساختم باز هم اقتباس از کتاب های آوازهای فوتبال ایران است.

عطارپور خاطرنشان کرد: سال‌ها پیش حنیف شهپرراد مجموعه گنجینه را برای تلویزیون تهیه کرده بود و من در  آنجا کار نویسندگی و پژوهش را انجام می‌دادم یعنی سابقه کار مشترک را با یکدیگر داشتیم.

وی درباره استفاده از آرشیو و علاقه به جستجو در آرشیو تلویزیون در فیلم‌هایش توضیح داد: در برنامه گنجینه سراغ آرشیو می‌رفتیم و برای تهیه بخشی از  این مستند سراغ یکی از کارهای تهامی‌نژاد رفتیم زیرا اسکن خوبی شده بود و نکته مهم‌تر اینکه کار تهامی نژاد بود، از او اجازه گرفتیم و به عنوان آرشیو آمبیانسی از آن استفاده کردیم. ضمن اینکه با آرشیو مرکزی سازمان صدا و سیما غریبه نبودیم. برای فیلم میر و مار درخواست تصاویری درباره سیل تجریش را داده بودم و متوجه شدم یک حلقه فیلم تبدیل نشده وجود دارند که با کلی دوندگی در اختیارم قرار دادند.

عطارپور درباره عدم استفاده از تصاویر بزرگداشت منصوری در سال ۴۸، گفت:  برای داشتن این تصویر تلاش کردیم و مطمئنم در آرشیو صدا و سیما موجود است. اما نتوانستیم به آن دسترسی پیدا کنیم. اگر آن فیلم را پیدا می‌کردیم، مانند گنج با آن برخورد می‌کردیم زیرا تنها تصویر متحرک از او می‌توانست باشد.

شاهین اشرفیان درباره موسیقی فیلم بیان داشت: کار با آقایان شهپرراد و عطارپور تجربه خوبی بود. درباره موسیقی بسیار با هم هم‌فکری می‌کردیم. اینکه ساز اصلی چه باشد و من کاملا آزادی عمل داشتم. سعی کردیم صدایی از تاریخ را داشته باشیم. شخصیت منصوری چند وجهی بود به همین دلیل باید سازی انتخاب می‌کردیم که شیطنت و وجوه انسانی او را نشان بدهیم. امیدوارم این موضوع به نتیجه مناسبی منجر شده باشد. 

59243