برگزاری سی‌امین همایش ملاصدرا با محوریت «هویت ایرانی» در پاییز

به گزارش خبرگزاری مهر، بنیاد حکمت اسلامی صدرا سی‌امین همایش بزرگداشت حکیم ملاصدرا، بنیانگذار حکمت متعالیه، را با موضوع «هویت ایرانی؛ سابقه تاریخی و عقلانی و آفرینش تمدن» برگزار می‌کند؛ همایشی که به بازخوانی جایگاه تفکر و خرد ایرانی در شکل‌گیری و آفرینش تمدن اختصاص یافته است.

در فراخوان این همایش آمده است که ایران و ایرانیان به‌عنوان ملتی با سابقه تاریخی و تمدنی، در دوره‌های مختلف تاریخ در شکل‌گیری تمدن نقش داشته‌اند و از این منظر، بازخوانی جایگاه هویت ایرانی و سهم اندیشه و خرد ایرانی در تمدن، از ضرورت‌های پژوهشی مورد توجه این همایش است.

بر همین اساس، بنیاد حکمت اسلامی صدرا از استادان و پژوهشگران دعوت کرده بود با ارائه مقالات و آثار علمی و پژوهشی خود درباره موضوعات پیشنهادی یا دیگر موضوعات مرتبط در این رویداد مشارکت کنند. بر اساس فراخوان، آثار ارائه‌شده باید بر دیدگاه‌ها و نوآوری‌هایی در حوزه فلسفه سیاسی و اجتماعی متمرکز باشند که به تعریف یا تقویت هویت ایرانی به‌عنوان یک ملت در برابر سایر ملل جهان، یا به‌عنوان یک شاخه زیربنایی و مهم ذیل امت واحده اسلامی، می‌پردازند و از رویکردی تبیینی و مضامین جدید و کارآمد برخوردار باشند.

در ابتدا قرار بود این همایش در خردادماه ۱۴۰۵ و به مناسبت روز بزرگداشت ملاصدرا برگزار شود، اما با توجه به شرایط جنگی اخیر و پیش روی کشور، زمان برگزاری آن به مهرماه ۱۴۰۵ موکول شد و یکم مهرماه ۱۴۰۵ به‌عنوان زمان برگزاری اعلام شد. مهلت دریافت چکیده مقالات نیز تا ۱۱ تیرماه ۱۴۰۵ و مهلت دریافت اصل مقالات پذیرفته‌شده تا ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵ تمدید شد.

این همایش با کد اختصاصی ۶۹۶۵۶ـ۰۵۲۶۰ در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) به ثبت رسیده و مقالات پذیرفته‌شده آن دارای درجه علمی خواهند بود. همچنین در فراخوان اعلام شده است که امکان چاپ مقالاتی که با رعایت معیارهای علمی و پژوهشی تألیف شده باشند، در نشریات علمی پژوهشی بنیاد حکمت اسلامی صدرا فراهم است.

محورهای پیشنهادی همایش طیف گسترده‌ای از مباحث مرتبط با هویت، فلسفه، تمدن و فرهنگ ایرانی را دربرمی‌گیرد. از جمله این محورها می‌توان به چیستی هویت، مفهوم، سیر تحول و نظریه‌های معاصر هویت، نظریه‌های تمدنی و جایگاه تمدن ایرانی، ایران به مثابه یک «کل فرهنگی» در تاریخ اندیشه، ادوار تمدنی ایران و بازخوانی فلسفی آن، تمدن ایران به منزله یک تمدن بین‌المللی، ایرانیت به مثابه مقوله‌ای تاریخی و فرهنگی، تداوم تاریخی ایران، دولتمندی ایرانی و خرده‌هویت‌ها و مؤلفه‌های بنیادی هویت ایرانی اشاره کرد.

همچنین نقش کهن‌الگوها، دین، هنر و زبان در شکل‌گیری هویت ایرانی، یافته‌های باستان‌شناختی در حوزه تمدنی ایران، فلسفه سیاسی و صورت‌بندی هویت ملی در ایران، تعامل فلسفه ایرانی ـ اسلامی با فلسفه یونان، هند و جهان اسلام، سهم حکمت مشاء، اشراق و حکمت متعالیه در تمدن‌سازی و نقش فیلسوفان ایرانی همچون فارابی، ابن‌سینا، سهروردی، رازی و ملاصدرا در تمدن‌آفرینی از دیگر محورهای این همایش است.

در بخش دیگری از محورهای همایش، نسبت میان عقلانیت فلسفی و روح ایرانی، اسلام و ایران و تکوین لایه‌های هویتی، پیوند دین و فلسفه در شکل‌گیری جهان‌بینی ایرانی، نقش تشیع در تکامل هویت و تمدن ایرانی، عرفان ایرانی به‌مثابه واسطه تمدنی ایران و سایر ملل، چندفرهنگی و همزیستی در ایران تاریخی، هویت ایرانی در مواجهه با تجدد، امکان یا عدم امکان تجدد ایرانی، تصویر ایران در نگاه جهانی و تعاملات میان‌تمدنی ایران با شرق و غرب مورد توجه قرار گرفته است.

ظرفیت گفت‌وگومحوری در تمدن ایرانی، فلسفه آینده‌پژوهی در بستر هویت ایرانی، ظرفیت‌های تمدنی ایران در قرن بیست‌ویکم، چالش‌های هویت در عصر جهانی‌شدن، بحران معنا و بی‌هویتی، نقش جغرافیا، اقتصاد، سیاست و فرهنگ در تمدن‌سازی، فلسفه فرهنگ و نسبت آن با هویت، مفهوم توسعه و فرهنگ ایرانی، نقش ادبیات، هنر و زبان فارسی در انتقال هویت و تمدن، فناوری، اخلاق و تمدن‌سازی در عصر دیجیتال و الگوهای حکمرانی، آموزش و فرهنگ برای بازتولید تمدن نیز از دیگر موضوعات پیشنهادی این رویداد علمی بوده است.

دبیرخانه همایش تأکید کرده است که مقالات باید ارتباط مستقیم با موضوع همایش داشته، بر رویکرد فلسفی و مضامین جدید و رویکرد تبیینی مبتنی باشند و از نقل مکرر مطالب پیشین پرهیز کنند. همچنین اولویت با مقالاتی اعلام شده است که بر مبنای فرهنگ و اندیشه ایرانی ـ اسلامی نگاشته شده باشند.

در ادامه روند برگزاری همایش، دبیرخانه نتایج داوری چکیده مقالات دریافتی را اعلام کرده است. بر اساس این فهرست، چکیده مقالاتی که تا تاریخ ۷ شهریور ۱۴۰۵ داوری شده‌اند، در بخش آثار پذیرفته‌شده قرار گرفته‌اند و از نویسندگان آنها خواسته شده است اصل مقالات خود را در موعد مقرر ارسال کنند.

در میان چکیده‌های پذیرفته‌شده، پژوهش‌هایی درباره آفرینش تمدن نوین از طریق تحقق موضوع «حی متأله»، اخلاق مراقبتی و تربیت هویت تمدنی، پیوند دین و فلسفه در تکوین جهان‌بینی ایرانی، سهم اقتصاد در تمدن‌سازی از نگاه فارابی، تأثیر فرهنگ ایران باستان بر اندیشه سهروردی، عدالت زبانی، محاکات و خیال در فلسفه ابن‌سینا، هستی‌شناسی سهروردی و تمدن ایرانی ـ اسلامی، نقش تفکر ایرانی ـ اسلامی در تکوین لایه‌های هویتی و تمدن‌سازی و فرهنگ به مثابه شیوه زندگی و خودآگاهی ایرانی پذیرفته شده است.

همچنین مقالاتی با موضوع سهم حکمت مشاء، اشراق و متعالیه در تمدن‌سازی، راز ماندگاری هویت ایرانی در اندیشه سهروردی و ملاصدرا، نقش خواجه نصیرالدین طوسی در توسعه تمدن ایرانی ـ اسلامی، نسبت عقلانیت فلسفی صدرایی و هویت ایرانی در شکل‌گیری تمدن اسلامی ـ ایرانی، نقش ملاصدرا در بازتعریف رابطه انسان، طبیعت و خدا، بازتاب حکمت خسروانی در فلسفه اسلامی، تبارشناسی پیوند عقل و وحی در جهان‌بینی ایرانی، تأثیر فلسفه ملاصدرا در مباحث نظری هنر و بحران معنا و هویت در جهان پساحقیقت در شمار آثار پذیرفته‌شده قرار دارند.

از دیگر آثار پذیرفته‌شده می‌توان به پژوهش‌هایی درباره اسلام و الگوی حکمرانی تمدن‌ساز در شاهنامه فردوسی، بازآفرینی اساطیر ایرانی در رسانه‌های تعاملی دیجیتال، نقش تشیع در تکامل و هویت ایرانی، رویکردهای جامعه‌شناسانه و روان‌شناسانه به اوستا، طبیعت در رساله الحدوث ملاصدرا، احیای هویت ایرانی ـ اسلامی در حکمت سهروردی و ملاصدرا، تداوم ساختاری هویت ایرانی در تمدن اسلامی، امکان یا عدم امکان تجدد ایرانی، نقش عقلانیت و ارزش‌های متعالی اسلامی در تداوم هویت ایرانی، کهن‌الگوها و مفهوم جاودانگی در حکمت ایرانی، اشراقی و صدرایی و فارابی و تکوین نظری تمدن ایرانی اشاره کرد.

در فهرست آثار پذیرفته‌شده همچنین پژوهش‌هایی با موضوع امتداد حیات عقلی در ساختار سیاسی ـ اجتماعی و نسبت ولایت فقیه و مردم‌سالاری دینی بر اساس حکمت متعالیه، انسان کامل تا تمدن کامل، ظرفیت‌های تمدن‌ساز انسان‌شناسی صدرایی، اندیشه اجتماعی ملاصدرا در تبیین هویت ایرانی ـ اسلامی، رابطه تولیدی و تمدن‌آفرین حکمت و عرفان صدرایی با شعر و ادب فارسی، حرکت جوهری و جامعه پویا، حکمت خسروانی در آثار سهروردی، حکمرانی مشارکتی مبتنی بر شورا در فلسفه سیاسی فارابی، «در ایرانشهر بودن» از دیدگاه سهروردی، فلسفه تمدن اسلامی، جایگاه تولید ثروت در تمدن‌سازی و الگوی دانشگاه تمدن‌ساز نیز به چشم می‌خورد.

در کنار اعلام نتایج داوری، کتابچه خلاصه مقالات برگزیده سی‌امین همایش بزرگداشت ملاصدرا نیز منتشر شده است تا پژوهشگران، استادان، دانشجویان و علاقه‌مندان بتوانند از مجموعه چکیده‌های برگزیده استفاده کنند.

همچنین دبیرخانه همایش، سخنرانی‌های منتخب سی‌امین همایش بزرگداشت ملاصدرا با عنوان «هویت ایرانی؛ سابقه تاریخی و عقلانی و آفرینش تمدن» را منتشر کرده است. این بخش در حال تکمیل است و سخنرانی‌های منتخب در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.

بر اساس ضوابط اعلام‌شده در فراخوان، خلاصه مقالات باید حداکثر ۲۰۰ کلمه و اصل مقالات بین ۳۰۰۰ تا ۷۰۰۰ کلمه باشد و مقالات در قالب Word و PDF ارسال شوند. ذکر عنوان مقاله، نام ارائه‌کننده، رتبه دانشگاهی یا سطح تحصیلات و محل اشتغال علمی نویسنده و همچنین اطلاعات تماس کامل نویسنده در خلاصه و اصل مقاله الزامی اعلام شده بود. همچنین بر درج دقیق ارجاعات و کتاب‌شناسی کامل منابع تأکید شده و در مورد آثار ملاصدرا، ارجاع مطابق چاپ بنیاد حکمت اسلامی صدرا درخواست شده است.

دبیرخانه سی‌امین همایش بزرگداشت ملاصدرا در تهران، بزرگراه شهید سردار سلیمانی (غرب)، روبه‌روی مصلای بزرگ تهران، مجتمع امام خمینی(ره)، ساختمان ۱۲، بنیاد حکمت اسلامی صدرا قرار دارد. شماره تلفن دبیرخانه ۸۸۱۵۳۲۲۱، نمابر ۸۸۴۹۳۸۰۳ و رایانامه آن siprin@mullasadra.org است.

این همایش با عنوان «هویت ایرانی؛ سابقه تاریخی و عقلانی و آفرینش تمدن» اکنون به‌صورت مجازی در حال برگزاری است و محتوای منتخب آن شامل خلاصه مقالات و سخنرانی‌های برگزیده از طریق پایگاه اطلاع‌رسانی بنیاد حکمت اسلامی صدرا در اختیار علاقه‌مندان قرار می‌گیرد.