کاهش جزئی بیکاری فارغ‌التحصیلان در زمستان 1404

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم, تازه‌ترین داده‌های مربوط به بازار کار در زمستان 1404 نشان می‌دهد که نرخ بیکاری جمعیت 15ساله و بیشتر فارغ‌التحصیلان آموزش عالی به 10درصد رسیده است؛ رقمی که اگرچه نسبت به مدت مشابه سال قبل 0.7 درصد کاهش داشته، اما همچنان از تداوم چالش بیکاری در میان نیروهای تحصیل‌کرده کشور حکایت دارد.

اهمیت این شاخص از آن جهت بالاست که بیکاری فارغ‌التحصیلان، تنها یک مسئله آماری نیست، بلکه مستقیماً با بهره‌وری نیروی انسانی، بازدهی نظام آموزش عالی، آینده بازار کار و کیفیت رشد اقتصادی کشور گره خورده است.

بر اساس این آمار، نرخ بیکاری در میان زنان فارغ‌التحصیل بیش از مردان و در نقاط روستایی بیشتر از نقاط شهری بوده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد نابرابری در دسترسی به فرصت‌های شغلی، همچنان یکی از مسائل مهم در بازار کار فارغ‌التحصیلان به شمار می‌رود. کاهش 0.7 درصدی این نرخ در مقایسه با زمستان سال قبل، هرچند نشانه‌ای مثبت تلقی می‌شود، اما برای قضاوت درباره بهبود پایدار شرایط اشتغال فارغ‌التحصیلان، کافی نیست و همچنان نیاز به سیاست‌گذاری هدفمند احساس می‌شود.

از سوی دیگر، سهم فارغ‌التحصیلان آموزش عالی از کل جمعیت بیکار کشور در زمستان 1404به 36.6 درصد رسیده است. به بیان دیگر، بیش از یک‌سوم بیکاران کشور را افراد دارای تحصیلات عالی تشکیل می‌دهند. این شاخص نیز اگرچه نسبت به زمستان سال قبل 2.3 درصد کاهش داشته، اما همچنان بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از بیکاری در کشور متوجه نیروهای دارای مدرک دانشگاهی است.

این سهم در بین زنان بیشتر از مردان و در نقاط شهری بیشتر از نقاط روستایی گزارش شده است؛ مسئله‌ای که می‌تواند نشان‌دهنده تراکم بیشتر فارغ‌التحصیلان جویای کار در شهرها و محدودیت فرصت‌های شغلی متناسب با تحصیلات در این مناطق باشد.

همچنین در زمستان 1404، سهم فارغ‌التحصیلان آموزش عالی از کل شاغلان کشور 27.1درصد اعلام شده است. این نسبت در میان زنان بیشتر از مردان و در نقاط شهری بالاتر از نقاط روستایی است. با این حال، این شاخص نیز نسبت به فصل مشابه سال قبل0.2 درصد کاهش یافته که می‌تواند نشانه‌ای از کندی جذب نیروی کار تحصیل‌کرده در بازار اشتغال باشد. به این ترتیب، اگرچه بخشی از فارغ‌التحصیلان وارد بازار کار شده‌اند، اما همچنان میان ظرفیت‌های آموزشی کشور و توان جذب بازار کار شکاف قابل توجهی وجود دارد.

اهمیت بیکاری فارغ‌التحصیلان از آن جهت دوچندان می‌شود که این گروه، بخش مهمی از سرمایه انسانی کشور را تشکیل می‌دهند. تداوم بیکاری در میان دانش‌آموختگان دانشگاهی می‌تواند پیامدهایی مانند کاهش انگیزه تحصیل، مهاجرت نیروی انسانی متخصص، افزایش اشتغال نامرتبط با رشته تحصیلی، افت بهره‌وری و تشدید نارضایتی اجتماعی را به دنبال داشته باشد. در واقع، زمانی که فارغ‌التحصیلان آموزش عالی نتوانند متناسب با مهارت و دانش خود جذب بازار کار شوند، هم نظام آموزشی و هم ساختار اقتصادی با نوعی ناکارآمدی مواجه می‌شود.

در چنین شرایطی، برنامه‌های دولت برای اشتغال‌زایی این قشر اهمیت ویژه‌ای دارد. سیاست‌گذاری در حوزه اشتغال فارغ‌التحصیلان باید از اقدامات کوتاه‌مدت فراتر رفته و به سمت طراحی برنامه‌های پایدار برای پیوند میان دانشگاه و بازار کار حرکت کند. توسعه آموزش‌های مهارتی، حمایت از کسب‌وکارهای دانش‌بنیان، تسهیل کارآفرینی در میان جوانان تحصیل‌کرده، ایجاد مشوق برای جذب نیروی متخصص در بنگاه‌های اقتصادی و توزیع عادلانه‌تر فرصت‌های شغلی میان زنان و مناطق مختلف کشور، از جمله محورهایی است که می‌تواند در کاهش بیکاری فارغ‌التحصیلان مؤثر باشد.

در مجموع، آمار زمستان 1404از یک سو نشان‌دهنده کاهش نسبی برخی شاخص‌های بیکاری فارغ‌التحصیلان است، اما از سوی دیگر تأکید می‌کند که مسئله اشتغال دانش‌آموختگان آموزش عالی همچنان یکی از چالش‌های جدی بازار کار ایران باقی مانده است. بر این اساس، تداوم و تقویت برنامه‌های دولت برای ایجاد فرصت‌های شغلی متناسب با سطح تحصیلات و مهارت این گروه، نه فقط یک ضرورت اجتماعی، بلکه یک اولویت اقتصادی برای استفاده بهتر از سرمایه انسانی کشور به شمار می‌رود.

انتهای پیام/