جنگ تحمیلی سوم، آزمون کارآمدی اندیشکده‌ها و غیبت نخبگان!

سجاد لطفی دبیر اسبق کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور، در گفت‌وگو با خبرنگار مهر، گفت: جنگ تحمیلی سوم به عنوان یک نقطه عطف، رهاوردهای بسیاری برای عرصه‌های گوناگون جامعه ایران داشته است. از آنجا که دشمن به شهرها هم حمله کرد و قصد خیزش مردمی را داشت، درگیری اجتماعی این جنگ بیش از نبردهای قبلی بود پس نوع کنشگری مردم نیز متناسب با این شرایط رقم خورد.

وی ادامه داد: یکی از عرصه‌هایی که قبل و بعد از جنگ، تفاوت‌های محسوسی در بین ایرانیان داشته، مقوله سبک زندگی است. روز اول جنگ که با شهادت رهبر انقلاب و فرماندهان ارشد نظامی آغاز شد، جامعه را در یک اضطرار فرو برد و میراث معنوی جامعه، منجر به افزایش روحیه توحیدی شد. جمله خدای خامنه‌ای زنده است، مملکت، مملکت امام زمان است نمادهایی از این دست است. انس با قرآن و تلاوت مستمر سوره فتح، توسل به اهل‌بیت(ع)، نماز استغاثه، و حضور میلیونی در روز قدس را می‌توان نشانه‌هایی از رشد معنوی مردم دانست. البته حملات دشمن به غیرنظامیان سبب مرگ‌اندیشی شد که اثر اصلاحی در اخلاق افراد دارد.

جنگ فرصتی برای آزمودن کارآمدی اندیشکده‌ها شد

دبیر اسبق کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور خاطرنشان کرد: تمام مقاطع تحصیلی ابتدایی، متوسطه و آموزش عالی مجازی شدند و همین قسمتی از کنش‌گری به ویژه در دانشجویان را تحت تاثیر قرار ‌داد؛ آموزش مجازی آسیب‌هایی از جمله کاهش کیفیت را به دنبال خواهد داشت. اگرچه برخی اندیشکده‌ها حضور فعالی در حل مسائل مختلف جنگ داشتند و این فرصتی شد برای آزمون کارآمدی آن‌ها؛ اما عمده نخبگان اعم از صاحبنظران علوم اجتماعی، غایب میدان کمک به وطن در وقت خطر وجودی بودند.

وی یادآور شد: جنگ به مثابه یک بحران، برخی فعالیت‌های روزمره را کاهش داد و ضروری است برای التیام فشارهای روانی در روزهای پس از جنگ به این مقوله بیش از پیش توجه شود.

لطفی گفت: فعالیت‌های ورزشی در ایام جنگ کاهش یافت و برخی ورزشگاه‌ها تعطیل گردید؛ با حفظ روند موجود در دشمنی امریکا به عنوان یکی از میزبانان جام جهانی فوتبال، تیم ملی ایران به احتمال بالا انصراف می‌دهد و این خبر ناراحت‌کننده‌ای برای مردم است؛ ضروری است با هدف جبران، تبیین لازم توسط مسئولان امر و نیز خود فوتبالیست‌ها و البته اقدامات حقوقی جهت شکایت به نهادهای بین‌المللی صورت گیرد. طبیعی است مجریان ورزشی شبکه ایران اینترنشنال برای ناامیدسازی مردم بیش از پیش وارد میدان ‌شوند. خدمات روان‌شناسی و مشاوره جهت کاهش آلام ناشی از جنگ به ویژه خانواده‌های درگیر در شهرهای هدف همچنان استمرار یابد.

وی افزود: تورم بالای اقلام خوراکی نیازمند توجه ویژه دولت و نهادهای حاکمیتی ذیربط از قبیل ستاد اجرایی و بنیاد مستضعفان، آستان قدس رضوی به اقشار ضعیف به ویژه خانواده‌هایی که سرپرست‌شان بیکار شده، می‌باشد. افزایش مبلغ کالابرگ از محل صندوق ذخیره ارزی برای کوتاه‌مدت درخور تامل جدی است.

پژوهشگر پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی و اجتماعی گفت: توجه دولت به زنجیره تأمین پوشاک در شرایط گرانی این کالای فرهنگی – هویتی ضروری است. در جنگ رمضان به ویژه تجمعات خیابانی، پذیرش برخی سلایق پوششی و آرایشی برای مردم مذهبی آسان‌تر شد؛ بنابراین رواداری با این اقشار در پساجنگ نیز مورد انتظار است.

پویش محسن چاووشی در ایام جنگ یک نوع الگوسازی بود

وی یادآور شد: به دلیل آسیب‌های اقتصادی وارده در جنگ، شایسته است نهاد خیریه و مقوله همیاری بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد. پویشی که محسن چاوشی در این راستا راه‌اندازی کرده درخور تقدیر، ترویج و الگوسازی با هدف تکثیر است.

لطفی گفت: به دلیل مخاطرات جنگ و سایه جنگ و عدم ثبات در بازارهای اقتصادی و ناامنی بازار سرمایه، ضروری است شرایط سرمایه‌گذاری مولد برای مردم فراهم گردد. تعطیلی کسب و کارها به ویژه موارد مجازی باید مدنظر مسئولان قرار گیرد و هر چه زودتر شرایط فعالیت مجدد آنان فراهم گردد. بازنمایی اقداماتی همچون اینترنت پُرو از سوی دولت، رقابت اقتصادی دولت با سوداگران نت از طریق استارلینک می‌باشد که اگر اینچنین است باید اصلاح شود.

وی ادامه داد: تحمیل شرایط جنگی، سبب ازدواج آسان در بین جوانان شده که باید ادامه یابد؛ با محکومان مهریه مراعات بیشتری به عمل آید. کارآمدی خانواده ایرانی مجدداً در بزنگاه جنگ پدیدار شد پس دولت باید عنایت عملی بیشتری نسبت به این نهاد داشته باشد چراکه سبب افزایش سرمایه و تاب‌آوری اجتماعی همچون همیاری‌، صبوری، مشارکت همگانی، و امیدواری می‌شود.

دبیر اسبق کارگروه ساماندهی مد و لباس کشور گفت: تجمعات خیابانی به عنوان یک فناوری اجتماعی ظهور نمود پس بر عرصه‌های گوناگونی اثر گذاشت. کاهش فاصله بین اقشار مختلف با دال مرکزی وطن، افزایش روحیه همیاری و ایثار در میان مردم، میانداری بانوان در تجمعات در نقش مشارکت اجتماعی، از این قبیل است. باید توجه نمود که مردم بابت حضور خود از مسئولان انتظار ویژه‌ای برای رفع مشکلات و خدمات بیشتر دارند. سوء استفاده سوداگران کالاهای اساسی می‌تواند موجب بدبینی مردم حاضر در خیابان گردد. البته حضور مخلصانه نیروهای جهادی که به کمک آسیب‌دیدگان جنگ می‌شتابند بر سرمایه اجتماعی نظام می‌افزاید.

وی افزود: جنگ وجودی و حضور مسئولان در میدان دفاع سبب افزایش مقبولیت جمهوری اسلامی در بین اقشار مختلف و کاهش شکاف‌های اجتماعی به جای مانده از اتفاقاتی همچون دی ۱۴۰۴ شد. حقیقت دشمنی دشمنان بر بخشی از مردم هویدا و سرمایه اجتماعی سلطنت‌طلبان تضعیف شد. مردم رشید با افزایش بلوغ سیاسی، یک هفته انقلاب را نگاهداری نموده و به رهبر سوم سپردند. آنان از ابتدای جنگ تا الان با حضور در خیابان، جبهه جدیدی را در هم‌افزایی با میدان و دیپلماسی رقم زده‌ امنیت مردم‌پایه برقرار و از شورش خیابانی ممانعت کردند.

انیمیشن‌های لِگویی با کارکرد دیپلماسی عمومی

لطفی گفت: با آسیب‌های دشمن به زیرساخت‌هایی همچون پالایشگاه‌ها و نیز آزمایشگاه‌ها، شرکت‌های داروسازی، و بیمارستان‌ها و خطر انتشار زباله‌های عفونی و مواد میکروبی ضروری است اقدامات لازم به منظور عدم انتشار صورت گیرد.

وی ادامه داد: با توجه به ضرباتی که دشمن با فناوری‌های هوش مصنوعی بر کشور وارد نمود (اسراییل رتبه اول در کشورهای دنیا در بودجه پژوهشی هوش مصنوعی دارد)، ضروری است کشور بسیار بیش از پیش بر پژوهش‌های این حوزه تمرکز کند. برخی محصولات همچون انیمیشن‌های لِگویی با کارکرد دیپلماسی عمومی، فتوحات زیادی در رساندن ندای حق ایران به جهانیان داشت پس باید بیشتر بدین ظرفیت توجه نمود. همچنین بازنمایی همبستگی اجتماعی بی‌بدیل ایرانیان در شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی دنبال گردد.

این پژوهشگر در پایان گفت: پس از پیوند مجدد و محکم ملی‌گرایی و هویت دینی در ایرانیان، شایسته است نمادهای ملی متناسب با جنگ رمضان (مثلا آرش کمانگیر در قامت رزمنده پای لانچر) همچنان در میادین شهری نصب شود. ضروری است آسیب‌شناسی از میزان خسارات ناشی از بمباران وارده به بناهای ساختمانی انجام و در صورت لزوم در سیاست‌های معماری و شهرسازی تجدیدنظر شود.