آیا استمتاع جنسی از همسر بدون اذن او تجاوز محسوب می‌شود؟/ پاسخ فقه

به گزارش خبرگزاری مهر، شاید تا چند دهه پیش، اگر کسی سخن از «تجاوز به همسر» می‌کرد، با تمسخر و شگفتی مخاطبان روبرو می‌شد و این پرسش که مگر «تجاوز» به همسر شرعی و قانونی، قابل‌تصور است؟ جنبش فمینیست اما این را نیز قابل‌تصور کرده است. به باور فمینیست‌ها، اگر استمتاع جنسی از همسر، بدون رضایت او صورت پذیرد، نوعی تجاوز به او محسوب شده و روا نیست. اما آیا از نگاه فقه شیعه نیز می‌توان «تجاوز به همسر» را تصویر کرد؟ حجت‌الاسلام‌ ابراهیم نیکدل، استاد سطوح عالی حوزه علمیه مشهد، در عین اینکه اعمال زور و خشونت علیه همسر برای اجبار او به تمکین جنسی را روا نمی‌داند؛ لکن درعین‌حال، مصداقیت «تجاوز به همسر» برای عنوان ظلم را نیز نمی‌پذیرد. به باور او، در جایی که شارع، امری را مصداق ظلم ندانسته است نمی‌توان با تمسک به عرف، مصداقیت آن برای ظلم را اثبات کرد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا می‌توان استمتاع بدون رضایت زوج را از باب خشونت علیه زوجه، حرام و ممنوع دانست؟ ابتدا به این نکته اشاره کرد که اطاعت زوجه از زوج در امور زناشویی، حقّی است که خداوند متعال برای زوج، قرار داده است و بر زن واجب است که در این امور، از شوهرش اطاعت کند. امّا اگر زوجه، این حقّ را ادا نکرد شوهر باتوجه‌به این آیه ۳۴ سوره مبارکه نساء «وَ اللاَّتی تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ فَعِظُوهُنَّ وَ اهْجُرُوهُنَّ فِی الْمَضاجِعِ وَ اضْرِبُوهُنَّ فَإِنْ أَطَعْنَکمْ فَلا تَبْغُوا عَلَیهِنَّ سَبیلاً إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلِیا کبیراً» حقّ دارد از راه‌های گوناگون، برای وادارکردن زوجه به تمکین، استفاده کند؛ ولی اگر زوجه در این صورت نیز تمکین نکرد استفاده از قوّۀ قهریّه برای وادارکردن او به تمکین، صحیح نیست. به‌هرحال اذیت‌کردن بیش از این، جایز نیست. آیه کریمه، تنها از جهت زمان، عمومیّت دارد و تنها اصل حقّ داشتن را بیان می‌کند و بیش از آن، دلالتی ندارد.

این استاد دانشگاه همچنین در خصوص آیه 19 سوره نسا و «عاشروهنّ بالمعروف» نیز متذکر شد: این آیه اگرچه اطلاق دارد؛ ولی موجب محدودکردن حقّ نمی‌شود. البته باتوجه‌به اینکه حقّ اجبار، بیش از مقداری که در پاسخ اوّل مطرح شد وجود ندارد و این آیه شریفه، به معاشرت نیکو با همسران، امر کرده است؛ لذا به‌کاربستن خشونت برای استمتاع جنسی، ازاین‌جهت نیز جایز نیست.

نیکدل همچنین بیان کرد: اگر ادامه استمتاع جنسی، بر اعمال خشونت بر علیه زن، متوقّف باشد جایز نیست؛ ولی اگر تنها عدم رضایت باشد حقّ مرد، محدود نمی‌شود.