شکاف میان «پیشرفت علمی» و «خدمات بالینی»

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه علوم پزشکی تهران، در حالی که جمهوری اسلامی ایران با کسب رتبه سوم جهانی در حوزه تولیدات علمیِ پزشکی تولید مثل، جایگاه خود را به عنوان قطبی علمی در عرصه بین‌المللی تثبیت کرده است، پرسش‌های جدی پیرامون میزان بهره‌مندی عملیاتی جامعه از این دستاوردها مطرح است.

حمید چوبینه، رئیس انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری ایران و رئیس انجمن علمی جنین‌شناسی و بیولوژی تولید مثل ایران در بیست‌وهفتمین کنگره بین‌المللی پزشکی تولید مثل، با ترسیم وضعیت موجود، خواستار بازنگری ساختاری در سیاست‌های درمانی و تسهیل دسترسی عادلانه مردم به خدمات تخصصی باروری شد و ضمن تبیین جایگاه راهبردی ایران در تولید علم این حوزه، گفت: پیشرفت‌های خیره‌کننده علمی کشور، محصول تلاش‌های بی‌وقفه اساتید و پژوهشگران برجسته ماست؛ اما نباید فراموش کرد که صرفِ کسب دانش برتر، غایت نهایی نیست، بلکه هدف اصلی، انتقال این دانش از پژوهش به بالین بیمار و در نهایت به کانون خانواده‌ها است.

وی با نگاهی انتقادی به چرخه «علم به خدمت»، بر وجود یک شکاف عمیق تأکید کرد و افزود: تولید دانش، زمانی به معنای واقعی موفقیت‌آمیز است که سلامت جامعه را تضمین کند؛ در غیر این صورت، ما با یک شکاف ملموس در زنجیره خدمات سلامت روبرو هستیم.

آمارهای نگران‌کننده؛ لزوم بازنگری در سیاست‌های جمعیتی

رئیس انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری ایران، با استناد به تحلیل‌های آماری و اظهارات اخیر دکتر محمدرضا ظفرقندی، وزیر محترم بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، نسبت به وضعیت بهره‌وری در درمان ناباروری هشدار داد.

چوبینه با اشاره به وجود حدود ۳ تا ۳.۵ میلیون نفر جمعیت نابارور در کشور و ثبت تنها ۷ تا ۸ هزار تولد سالانه، حاصل از درمان‌های تخصصی، خاطرنشان کرد: این آمار نشان‌دهنده یک عدم تناسب فاحش است. با وجود تمایل زوجین نابارور به فرزندآوری، خروجی درمانیِ سیستم به‌گونه‌ای است که سهم ناچیزی در نرخ موالید کشور دارد. این پارادوکس آماری باید به عنوان یک چالش اصلی توسط اساتید و پژوهشگران ریشه‌یابی شود و مورد مداخله فوری سیاست‌گذاران قرار گیرد.

عدالت در دسترسی؛ «کمیت مراکز» در برابر «کیفیت دسترسی»

یکی از محورهای مهم سخنان دکتر چوبینه، واکاوی وضعیت زیرساختی در کشور بود. وی با اشاره به توسعه کمی مراکز درمان ناباروری که طی چهار سال اخیر به حدود ۱۶۰ مرکز رسیده است، این توسعه را گامی مثبت اما ناکافی دانست.

وی با طرح پرسش‌هایی راهبردی خطاب به مقامات عالی وزارت بهداشت و انجمن‌های علمی، بر لزوم بررسی کیفیت خدمات تأکید کرد: آیا گسترش مراکز درمانی توانسته است دسترسی عادلانه و آسان را برای تمامی اقشار، به‌ویژه در مناطق کم‌برخوردار، فراهم کند؟ آیا ظرفیت عملیاتی این مراکز با حجم واقعی نیازِ ۳.۵ میلیون نفر از جمعیت هدف همخوانی دارد؟

ضرورت نگاه فرابخشی به بحران خاموش و جهانی فرزندآوری

چوبینه، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در بخشی دیگر از سخنان خود، بحران فرزندآوری را مسئله‌ای فراتر از چالش‌های صرفاً پزشکی دانست و آن را «بحران هویتی و اجتماعی» توصیف کرد.

وی تأکید کرد: این چالش نیازمند هم‌افزایی میان متخصصان علوم پزشکی و جامعه‌شناسان است. پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی باید در کنار تیم‌های پزشکی به تحلیل ریشه‌ای ابعاد این بحران بپردازند تا راهکارهای جامعی برای مقابله با این روند جهانی در کشور ارائه شود.

رسالت علمی در خدمت به مردم

معاون توسعه مدیریت و برنامه‌ریزی منابع دانشگاه علوم پزشکی تهران در پایان، بر نقش محوری کنگره‌های علمی در ایجاد بسترهای هم‌افزایی علمی تأکید کرد و گفت: «رسالت نهایی ما، تبدیل دستاوردهای علمی به ابزاری قدرتمند برای خدمت‌رسانی به مردم است. تنها با هم‌افزایی مستمر میان مراکز پژوهشی، دانشگاهی و انجمن‌های علمی می‌توان از چالش‌های فعلی عبور کرد و به پیشرفت‌های پایدار در حوزه سلامت و حوزه حیاتی تولید مثل دست یافت