طنین عشق در جغرافیای دل/حیات معنوی و برنامه‌های راهپیمایی جاماندگان

به گزارش خبرنگار مهر، اربعین حسینی در فرهنگ شیعی، تنها یک یادبود تاریخی یا یک آئین مذهبی ساده نیست؛ بلکه میعادگاهی سالانه برای تجدید بیعت با آرمان‌های آزادگی، حق‌طلبی و استکبارستیزی نهضت سیدالشهدا (ع) است. این حرکت عظیم که ریشه در سنت بیدارگرانه حضرت زینب‌کبری (س) و امام سجاد (ع) دارد، با گذشت قرن‌ها و به برکت انقلاب اسلامی، امروز به بزرگ‌ترین مانور عقیدتی، انسجام اجتماعی و اجتماع انسانی در سطح جهان تبدیل شده است. میلیون‌ها زائر از سراسر گیتی با پای پیاده مسیر نجف تا کربلا را طی می‌کنند تا طنین صدایی باشند که در گستره تاریخ خاموش نشده است.

اما در این میان، همه شیفتگان و دل‌دادگان مکتب عاشورا توفیق حضور فیزیکی در جاده‌های بین‌المللی «طریق‌الحسین» را پیدا نمی‌کنند. موانع جسمی، مالی، شغلی یا تقدیر روزگار، جمع کثیری از عاشقان را از پیمودن این مسیر بازمی‌دارد. از دل همین اشتیاق سوزان و دلتنگی عمیق، سنت حسنه و مردمی «راهپیمایی جاماندگان اربعین» متولد شد؛ آیین باشکوهی که اثبات می‌کند عشق به اهل‌بیت (ع) در جغرافیای خاصی محصور نمی‌ماند و اگر پاها از حرکت بازمانند، دل‌ها فرسنگ‌ها راه را در می‌نوردند و به مقصد می‌رسانند.

روایت سابقه و حکمت انتخاب مسیر ری به‌عنوان کربلای ایران

سنت راهپیمایی جاماندگان اربعین که امروزه به حرکتی فراگیر در سراسر کشور تبدیل شده، نخستین گام‌های سازمان‌یافته خود را در پایتخت برداشت. انتخاب مبدأ و مقصد این راهپیمایی در تهران، بر پایه یک هوشمندی عمیق دینی و معرفتی استوار شده است. زائران و جاماندگان تهرانی، حرکت خود را از میدان آئینی امام حسین (ع) آغاز کرده و پس از پیمودن کیلومترها راه در خیابان‌های شهر، در آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) در شهرری گردهم می‌آیند.

مبنای روایی و حدیثی این انتخاب، به کلام نورانی امام هادی (ع) بازمی‌گردد که به یکی از اهالی ری فرمودند ثواب زیارت حضرت عبدالعظیم (ع) با ثواب زیارت حضرت سیدالشهدا (ع) در کربلا برابری می‌کند. همین نص صریح سبب شد تا شهرری از دیرباز به‌عنوان «کربلای ایران» در فرهنگ دینی مردم تثبیت شود. طی کردن پای پیاده این مسیر، حس و حالی مشابه پیاده‌روی نجف تا کربلا را برای مجاوران پایتخت بازآفرینی می‌کند و خستگی راه را به لذت زیارت و قرب معنوی مبدل می‌سازد. این الگوی معنوی به مرور زمان به سایر استان‌ها و شهرستان‌های کشور نیز سرایت کرد، به‌طوری که امروز در تمامی استان‌ها و حتی هزاران روستا، جاماندگان اربعین مسیرهایی را به سمت بقاع متبرکه، امامزادگان و اماکن مقدس دیار خود می‌پیمایند.

حس و حال معنوی، اخلاص مردمی و جلوه‌های ایثار در طول مسیر

فضای حاکم بر پیاده‌روی جاماندگان اربعین، آینه‌ای تمام‌نما از همان شور و شعور وصف‌ناپذیری است که در بین‌الحرمین و جاده نجف به کربلا جریان دارد. خیابان‌های مسیر راهپیمایی، فارغ از هیاهوی روزمره شهری، رنگ و بوی کربلا به خود می‌گیرند. حضور پرشور طبقات مختلف مردم، جلوه‌هایی زیبا از وحدت و همدلی را به نمایش می‌گذارد. خانواده‌هایی که فرزندان خردسال خود را در کالسکه می‌رانند، کهنسالانی که با عصا و ویلچر گام برمی‌دارند و جوانانی که پرچم‌های مذهبی و حسینی را بر دوش می‌کشند، همگی در یک صف واحد حرکت می‌کنند. روح اصلی این آئین، «مردمی بودن» و «اخلاص» است.

مواکبی که در طول مسیر برپا می‌شوند، تماماً با سرمایه‌ها و نیات خیرخواهانه مردم و هیئت‌های مذهبی اداره می‌شوند. توزیع آب خنک و شربت، پذیرایی از زائران، ارائه خدمات بهداشتی و درمانی، پاسخگویی به شبهات دینی و برپایی ایستگاه‌های ویژه کودکان، همگی به صورت خودجوش صورت می‌گیرد. نهادها و ارگان‌های عمومی تنها نقش تسهیل‌گر و پشتیبان زیرساختی را ایفا می‌کنند تا ظرفیت عظیم مردمی بتواند صحنه‌گردان اصلی این حماسه باشد.

نگاهی به آمارهای بی‌سابقه و گستره ملی آیین جاماندگان

بررسی داده‌ها و آمارهای به دست آمده از برگزاری این رویداد در سراسر کشور نشان می‌دهد که آئین جاماندگان اربعین طی سال‌های اخیر رکوردهای کم‌نظیری را در جلب مشارکت‌های مردمی ثبت کرده است. بر اساس آمارهای تحلیلی مسئولان و مراکز افکارسنجی، حضور مردم در این مراسم با رشدی چشمگیر نسبت به سال‌های گذشته به قریب ۱۵ میلیون و ۶۷۰ هزار نفر در سراسر کشور رسیده است. این آیین باشکوه در بیش از ۴ هزار و ۳۵۶ نقطه شامل ۱,۱۷۲ نقطه شهری و ۳,۸۱۴ نقطه روستایی برگزار شده و دست‌کم ۱۶ هزار موکب مردمی برای ارائه خدمات به زائران سازماندهی شده‌اند. استان‌هایی همچون تهران، خراسان رضوی، خوزستان، کرمان، فارس و اصفهان بیش‌ترین میزان مشارکت را به خود اختصاص داده‌اند. پیمایش‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که ارادت قلبی مردم ایران به اباعبدالله الحسین (ع) و فرهنگ عاشورا ابعادی فراتر از ۹۰ درصد جمعیت را شامل می‌شود و همین ظرفیت بالای معنوی است که رشد تصاعدی شرکت‌کنندگان را در چنین اجتماعات عظیمی رقم زده است.

جزئیات، برنامه‌ها و تمهیدات ویژه راهپیمایی جاماندگان در مراسم امسال

مراسم راهپیمایی جاماندگان اربعین حسینی در امسال با ویژگی‌های منحصربه‌فرد، برنامه‌ریزی‌های کلان فرهنگی و تمهیدات گسترده شهری برگزار می‌شود. بر اساس اعلام مسئولان امر، مراسم امسال از ساعت ۶ صبح روز اربعین از میدان آئینی امام حسین (ع) به سمت حرم حضرت عبدالعظیم حسنی (ع) آغاز خواهد شد. محوریت و گفتمان اصلی مراسم امسال بر پایه «جلوه مقاومت، وحدت ملی و استمرار نهضت جهانی عاشورا» استوار شده و شعار محوری «باید برخاست» برای آن انتخاب شده است.

همچنین نماد مشت گره‌کرده قائد شهید انقلاب اسلامی، سردار سلیمانی، در تمامی اقلام فرهنگی استفاده می‌شود. مراسم امسال به‌شدت تحت تأثیر یاد و خاطره رهبران و فرماندهان شهید مقاومت،قرار دارد و پیاده‌روی امسال به نیابت از آنان انجام می‌پذیرد. زائران با در دست داشتن پرچم‌های «یا لثارات الحسین»، مطالبه جدی خود را برای انزجار از جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا فریاد خواهند زد.

در ابعاد اجرایی و پشتیبانی، مدیریت شهری و دستگاه‌های مختلف انتظامی و خدماتی ظرفیت‌های بی‌سابقه‌ای را پای کار آورده‌اند. برای تسهیل در خدمات‌رسانی، قریب به ۳,۵۰۰ موکب با جانمایی و پلاک‌گذاری دقیق در طول مسیر تهران مستقر می‌شوند. بیش از ۱۰ هزار نیروی سازمان فرهنگی هنری شهرداری در کنار نیروهای سپاه تهران آماده برگزاری هرچه پرشورتر این مراسم هستند. از حیث زیرساخت‌های حمل‌ونقل، قریب به ۱,۰۰۰ دستگاه اتوبوس و ۴۰۰ دستگاه ون برای انتقال زائران تدارک دیده شده و ۹ ایستگاه مترو در طول مسیر با تمام ظرفیت خدمات‌رسانی می‌کنند. سازمان آتش‌نشانی نیز در ۱۰۰ محور با نصب سیستم‌های مه‌پاش سعی در خنک‌سازی مسیر و ارتقای ایمنی دارد و ۱۵ غرفه ویژه اطفال گم‌شده نیز برای آسایش خانواده‌ها طراحی شده است.

علاوه بر این، در بخش فرهنگی و هنری، ۱۷ خیمه هنر محلی با مرکزیت میدان شوش و ۳۵ پردیس فرهنگی‌هنری برای ارائه پرفورمنس‌ها و رویدادهای هنری رسانه‌ای مرتبط با شهدای دفاع مقدس و شهدای شاخص برپا می‌شود. همچنین ۴۰ موکب اختصاصی «مادر و کودک» برای استراحت و خدمات رفاهی خانواده‌ها پیش‌بینی شده است. برای جلوگیری از ازدحام شدید جمعیت در صحن‌های حرم حضرت عبدالعظیم (ع)، در انتهای مسیر «ایستگاه سلام» تعبیه شده تا زائران پس از قرائت زیارت‌نامه از راه دور، بدون تحمیل تراکم جمعیت به آستان، مسیر بازگشت را پیش گیرند. مساجدی هم که در فاصله کمتر از ۵۰۰ متری مسیر قرار دارند، پذیرای زائران خواهند بود.

علاوه بر پایتخت، در کلیه شهرستان‌های استان تهران نظیر ورامین، شهرری، پردیس، بومهن، فیروزکوه، شهرقدس، رباط‌کریم، پاکدشت و شهریار، مسیرهای مشخصی به سمت اماکن متبرکه تعیین شده است تا حماسه‌ای دیگر از وحدت، مقاومت و ارادت به اهل‌بیت (ع) در تاریخ ایران اسلامی به ثبت برسد.