نسخه اقتصادی جهاد کشاورزی همدان برای جهش تولید و امنیت غذایی چیست؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، با تشدید چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی،کاهش منابع آب، افزایش هزینه‌های تولید و نوسانات بازار نهاده‌های کشاورزی، امنیت غذایی دیگر صرفاً یک موضوع بخشی یا تخصصی نیست، بلکه به عنوان یکی از محورهای راهبردی توسعه و حتی مؤلفه‌ای اثرگذار بر اقتدار اقتصادی کشور تبدیل شده است. 

در چنین شرایطی، نقش استان‌های برخوردار از ظرفیت‌های متنوع تولیدی بیش از گذشته برجسته شده و همدان به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم کشاورزی کشور، در کانون توجه برنامه‌های توسعه‌ای قرار گرفته است.

این استان با تکیه بر تنوع اقلیمی، سابقه طولانی در تولید محصولات زراعی و باغی، جایگاه ویژه در دامپروری به‌ویژه دام سبک، و رشد روزافزون در حوزه گلخانه‌ها و صنایع تبدیلی، تلاش دارد مسیر خود را از کشاورزی سنتی به سمت الگوهای نوین، دانش‌بنیان و اقتصادی بازتعریف کند. در همین چارچوب، سازمان جهاد کشاورزی استان همدان رویکردی مبتنی بر افزایش بهره‌وری، توسعه زنجیره ارزش، تقویت تشکل‌های تخصصی و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان را در دستور کار قرار داده است.

برای بررسی دقیق‌تر این رویکردها، چالش‌های پیش‌رو و چشم‌انداز آینده کشاورزی استان، با رضا بهراملو رئیس سازمان جهاد کشاورزی همدان به گفت‌وگویی تفصیلی نشسته‌ایم، گفت‌وگویی که از وضعیت دام سبک و تأمین نهاده‌ها آغاز می‌شود، به امنیت بازار کالاهای اساسی می‌رسد، از ظرفیت‌های زراعت و تولید گندم عبور می‌کند و در نهایت به آینده تاکستان‌ها، گلخانه‌های صادرات‌محور و طرح‌های نوین افزایش بهره‌وری همچون فراز ختم می‌شود، طرحی که قرار است مسیر کشاورزی همدان را به سمت تولید اقتصادی‌تر و پایدارتر هموار کند 

تسنیم: این روزها موضوع امنیت غذایی بیش از هر زمان دیگری به یک دغدغه ملی تبدیل شده است، بفرمایید که جهاد کشاورزی همدان برای عبور از چالش‌های پیش‌رو چه نقشه راهی طراحی کرده است؟

بهراملو: همانطور که فرمودید امنیت غذایی امروز فقط یک مسئله بخشی نیست بلکه به یکی از ارکان اقتدار اقتصادی کشور تبدیل شده است در همین راستا، رویکرد اصلی ما در سازمان جهاد کشاورزی استان همدان حرکت به سمت کشاورزی پایدار، افزایش بهره‌وری و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان است. 

اعتقاد داریم اگر تولیدکننده در میدان بماند، بازار هم آرام خواهد ماند، بنابراین در سال جاری تمرکز ویژه‌ای بر توسعه زنجیره‌های تولید، تقویت تشکل‌های تخصصی، مدیریت منابع آب و افزایش بهره‌وری در بخش‌های زراعت، باغبانی، دامپروری و گلخانه‌ها داریم. همدان ظرفیت آن را دارد که به یکی از قطب‌های اصلی امنیت غذایی کشور تبدیل شود.

تسنیم: یکی از محورهای مهم برنامه‌های شما در تامین امنیت غذایی حمایت از دام سبک عنوان شده است، چرا این حوزه تا این اندازه اهمیت دارد؟

بهراملو: ببینید دام سبک بخشی مهم از تأمین پروتئین کشور را برعهده دارد و معیشت هزاران خانوار روستایی نیز به این حوزه وابسته است، امروز اگر بخواهیم تولید پایدار داشته باشیم باید از ساختار سنتی فاصله بگیریم و به سمت فعالیت‌های تخصصی و تشکل‌محور حرکت کنیم.

به همین دلیل حمایت از شرکت‌های تخصصی دام سبک را در اولویت قرار داده‌ایم، به طوریکه این شرکت‌ها می‌توانند در ساماندهی تولید، اصلاح نژاد، تأمین نهاده، بازاریابی و حتی صادرات نقش‌آفرینی کنند. هرچه تشکل‌های دامداری قوی‌تر شوند، آسیب‌پذیری تولید کمتر خواهد شد.

تسنیم: مهم‌ترین مشکلات فعالان حوزه دام سبک چیست و برای حل آن چه برنامه‌ای دارید؟

بهراملو:بخش دام سبک با چالش‌هایی مانند افزایش هزینه نهاده‌ها، خشکسالی، نوسانات بازار و ضعف در زنجیره ارزش مواجه است. 

برای عبور از این شرایط، چند محور را به‌صورت جدی دنبال می‌کنیم، که محور نخست تأمین به‌موقع نهاده‌های دامی، دوم ارتقای بهره‌وری واحدهای تولیدی و سوم تقویت ساختارهای تعاونی و تشکل‌های تخصصی است.

واقعیت این است که بدون هم‌افزایی میان دستگاه‌های اجرایی، تولیدکنندگان و اتحادیه‌ها نمی‌توان به توسعه پایدار رسید.  ما معتقدیم آینده دامپروری استان در گرو حرکت به سمت مدیریت علمی و اقتصادی است.

تسنیم: اگر بخواهیم این مبحث را به وضعیت تولید مبتنی بر تامین نیاز خانوار مرتبط کنیم باید بگوییم که در ماه‌های اخیر نگرانی‌هایی درباره تأمین کالاهای اساسی در کشور مطرح شد، وضعیت همدان چگونه بود؟

بهراملو:خوشبختانه با مدیریت مناسب وزارت جهاد کشاورزی و تلاش شبانه‌روزی همکاران ما، در تأمین کالاهای اساسی استان هیچ کمبودی مشاهده نشد، حتی در مقاطعی که فشار تقاضا افزایش یافت، بازار استان آرامش خود را حفظ کرد. این موفقیت حاصل هماهنگی کامل میان بخش‌های مختلف زنجیره تأمین بود.

ما از مرحله ذخیره‌سازی تا توزیع بازار را به‌صورت مستمر رصد کردیم و اجازه ندادیم کوچک‌ترین اختلالی در روند تأمین کالاهای اساسی ایجاد شود.

تسنیم: بارندگی‌های امسال چه تأثیری بر وضعیت تولیدات کشاورزی استان خواهد داشت؟

بهراملو: بارش‌های مناسب امسال امید زیادی برای افزایش تولید ایجاد کرده است و پیش‌بینی ما این است که در حوزه گندم بتوانیم رکورد جدیدی ثبت کنیم. امسال حدود 570 هزار هکتار از اراضی استان زیر کشت غلات رفته که از این میزان، 430 هزار هکتار مربوط به گندم و 130 هزار هکتار مربوط به جو است.

برآورد ما تولید حدود 650 تا 700 هزار تن گندم در استان است که عدد بسیار قابل توجهی محسوب می‌شود. این یعنی همدان همچنان یکی از ستون‌های اصلی تأمین امنیت غذایی کشور باقی خواهد ماند.

تسنیم: در کنار زراعت، توسعه گلخانه‌ها هم به‌عنوان یک اولویت مطرح شده است، چرا در این حوزه روی گلخانه‌های گل شاخه‌بریده تمرکز کرده‌اید؟

بهراملو: همانطور که می‌دانید گلخانه‌ها امروز یکی از اقتصادی‌ترین بخش‌های کشاورزی هستند، زیرا هم مصرف آب را کاهش می‌دهند و هم اشتغال پایدار ایجاد می‌کنند. در حوزه گل شاخه‌بریده، همدان ظرفیت فوق‌العاده‌ای دارد و بازار داخلی و صادراتی نیز بسیار مناسبی پیش روی تولیدکنندگان است.

در حال حاضر به ازای هر هکتار گلخانه گل شاخه‌بریده حدود 10 شغل مستقیم ایجاد می‌شود و این اشتغال برخلاف بسیاری از بخش‌های کشاورزی، فصلی نیست. همین موضوع گلخانه‌ها را به یک مزیت مهم اقتصادی تبدیل کرده است.

تسنیم: صادرات محصولات گلخانه‌ای همدان اکنون در چه وضعیتی قرار دارد؟

بهراملو: خوشبختانه بخشی از تولیدات گلخانه‌ای استان به کشورهای منطقه از جمله کشورهای عربی، ارمنستان و روسیه صادر می‌شود. 

این نشان می‌دهد محصولات همدان از کیفیت رقابتی برخوردار هستند و هدف ما این است که با توسعه زیرساخت‌ها، افزایش کیفیت تولید و حمایت از سرمایه‌گذاران، سهم بیشتری از بازارهای صادراتی را به دست آوریم.  کشاورزی استان باید از خام‌فروشی فاصله بگیرد و به سمت صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا حرکت کند.

تسنیم: همدان در حوزه تاکداری نیز جایگاه ویژه‌ای دارد، برای توسعه این ظرفیت چه برنامه‌ای تدوین کرده‌اید؟

بهراملو: همدان یکی از قطب‌های اصلی تاکداری کشور است و شهرستان ملایر به‌تنهایی سهم بزرگی در تولید انگور کشور دارد. 

امروز سرانه تولید انگور در همدان به 235 کیلوگرم برای هر نفر رسیده که چندین برابر میانگین جهانی است و ما تلاش می‌کنیم تلفیقی از دانش بومی و روش‌های نوین را در تاکستان‌ها اجرا کنیم.  سنت ارزشمند باغ اسپار نمونه‌ای از دانش بومی باغداران ماست که در بهبود خاک و افزایش کیفیت محصول نقش مهمی دارد.

ما در تاکستان‌ها از طرح فراز‌ است استفاده می‌کنیم که در واقع نسخه نوین افزایش بهره‌وری تاکستان‌هاست، در این طرح با اصلاح سیستم داربستی و هدایت علمی تاک‌ها، نورگیری بهتر می‌شود، بیماری‌ها کاهش پیدا می‌کند و عملکرد در واحد سطح افزایش می‌یابد.

اجرای گسترده این طرح می‌تواند درآمد باغداران را متحول کند و زمینه توسعه صنایع تبدیلی، صادرات و ارزآوری بیشتر را فراهم سازد. نگاه ما این است که کشاورزی همدان باید دانش‌بنیان، اقتصادی و صادرات‌محور باشد.

تسنیم: سخن پایانی؟

بهراملو: امروز کشاورزی فقط پیشه و تولید محصول در همدان نیست بلکه محور اشتغال، امنیت غذایی و توسعه اقتصادی کشور است. 

همدان ظرفیت‌های بزرگی در حوزه زراعت، باغبانی، دامپروری و گلخانه‌ها دارد و ما تلاش می‌کنیم با حمایت از تولیدکنندگان، مسیر سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی در این بخش را هموارتر کنیم. اطمینان داریم با همدلی کشاورزان، تشکل‌ها و مدیران اجرایی، آینده روشنی پیش روی بخش کشاورزی استان همدان خواهد بود.

انتهای پیام/