‌چرا شهید سلامی را باید فراتر از یک فرمانده نظامی شناخت؟

خبرگزاری تسنیم ـ سجاد سلیمانی| در میان فرماندهان برجسته انقلاب اسلامی، برخی چهره‌ها فراتر از مسئولیت‌های سازمانی و نظامی خود، به نمادهایی ماندگار از ایمان، مجاهدت، اخلاص و مدیریت انقلابی تبدیل می‌شوند؛ شخصیت‌هایی که نه‌تنها در میدان‌های نبرد و عرصه‌های دفاعی نقش‌آفرین هستند، بلکه با منش، رفتار، تفکر و سبک مدیریتی خود، الگویی الهام‌بخش برای نسل‌های آینده به شمار می‌روند. شهید سپهبد پاسدار حسین سلامی بی‌تردید یکی از همین چهره‌های ماندگار بود؛ فرمانده‌ای که نامش با اقتدار جمهوری اسلامی ایران، روحیه جهادی، شجاعت در تصمیم‌گیری و حضور مستمر در خط مقدم مسئولیت‌ها گره خورده است.

شهید سلامی از نسل فرماندهانی بود که در مکتب دفاع مقدس پرورش یافتند و تجربه سال‌های دشوار جنگ تحمیلی را به سرمایه‌ای راهبردی برای ساختن قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران تبدیل کردند. او در طول دهه‌های خدمت خود، همواره در حساس‌ترین مقاطع تاریخ انقلاب اسلامی در میدان حضور داشت و با نگاهی آینده‌نگر، نقش مؤثری در ارتقای توان دفاعی کشور، توسعه قدرت بازدارندگی و تثبیت امنیت ملی ایفا کرد. بسیاری از کارشناسان و فرماندهان نظامی معتقدند بخش مهمی از اقتدار امروز ایران اسلامی حاصل مجاهدت‌های خاموش و تلاش‌های شبانه‌روزی فرماندهانی چون شهید سلامی است که بی‌وقفه برای اعتلای کشور و پاسداری از آرمان‌های انقلاب اسلامی تلاش کردند.

اما آنچه شهید سلامی را از بسیاری از فرماندهان متمایز می‌کرد، تنها توانمندی‌های نظامی و مدیریتی او نبود. اخلاق نیکو، تواضع مثال‌زدنی، مردمی بودن، ارتباط صمیمی با نیروها، اعتماد به جوانان و روحیه خستگی‌ناپذیر از ویژگی‌هایی بود که محبوبیت ویژه‌ای برای این فرمانده شهید در میان نیروهای مسلح و اقشار مختلف مردم ایجاد کرده بود. او باور داشت که فرماندهی تنها از پشت میز معنا پیدا نمی‌کند و مدیر موفق کسی است که در متن میدان حضور داشته باشد، مشکلات را از نزدیک لمس کند و در سخت‌ترین شرایط نیز امید و انگیزه را به مجموعه خود منتقل کند.

پس از شهادت این فرمانده بزرگ، بار دیگر ابعاد شخصیتی و مدیریتی او مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت و بسیاری از همرزمان و مسئولان، از شهید سلامی به عنوان نماد مدیریت جهادی، اقتدار انقلابی و خدمت صادقانه یاد کردند. بدون تردید، بررسی سیره رفتاری و مدیریتی چنین شخصیت‌هایی می‌تواند برای نسل جوان و مدیران کشور درس‌آموز و راهگشا باشد.

برای واکاوی ابعاد شخصیتی، اخلاقی و مدیریتی شهید سپهبد پاسدار حسین سلامی، نقش وی در تقویت اقتدار جمهوری اسلامی ایران و ویژگی‌هایی که او را به الگویی ماندگار برای مدیران کشور تبدیل کرده است، با سردار بهمن ریحانی فرمانده سپاه حضرت نبی اکرم(ص) استان کرمانشاه به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

تسنیم: شهید سپهبد حسین سلامی از نگاه شما دارای چه ویژگی‌های شخصیتی و اخلاقی برجسته‌ای بود که او را از بسیاری از فرماندهان متمایز می‌کرد؟

سردار ریحانی: شهید سلامی از جمله شخصیت‌های کم‌نظیری بود که مجموعه‌ای از فضائل اخلاقی، اعتقادی و مدیریتی را در وجود خود جمع کرده بود. ایشان انسانی مؤمن، متواضع، صادق، ولایت‌مدار و دارای روحیه‌ای سرشار از اخلاص بود. هر کسی که حتی برای مدت کوتاهی با این شهید بزرگوار هم‌نشین می‌شد، به‌خوبی متوجه می‌شد که تمام رفتارها و تصمیمات او بر اساس باورهای عمیق دینی و انقلابی شکل گرفته است.

یکی از ویژگی‌های بارز شهید سلامی این بود که هیچ‌گاه جایگاه و مسئولیت‌های بزرگ فرماندهی، او را از مردم و نیروهایش جدا نکرد. با وجود مسئولیت‌های سنگین در عالی‌ترین سطوح فرماندهی سپاه، همواره ارتباط نزدیک و صمیمانه‌ای با بدنه نیروها داشت. در جلسات، بازدیدها و مأموریت‌ها با دقت به سخنان نیروها گوش می‌داد و مشکلات آنان را پیگیری می‌کرد.

تواضع ایشان مثال‌زدنی بود. بسیاری از فرماندهان و نیروهای سپاه بارها شاهد بودند که شهید سلامی بدون هیچ‌گونه تشریفات در میان نیروها حضور پیدا می‌کرد و با آنان گفت‌وگو می‌کرد. این ویژگی موجب شده بود که علاوه بر احترام سازمانی، از محبوبیت قلبی و عاطفی ویژه‌ای نیز برخوردار باشد.

تسنیم: بسیاری از همرزمان شهید سلامی از روحیه جهادی و خستگی‌ناپذیری ایشان سخن گفته‌اند. این ویژگی چگونه در عملکرد مدیریتی ایشان نمود پیدا می‌کرد؟

سردار ریحانی: شاید بتوان گفت یکی از برجسته‌ترین ابعاد شخصیت شهید سلامی، روحیه جهادی و خستگی‌ناپذیر او بود. ایشان اساساً خدمت را یک تکلیف الهی می‌دانست و معتقد بود مسئولیت فرصتی برای خدمت بیشتر به مردم و انقلاب است، نه جایگاهی برای کسب امتیاز.

من بارها شاهد بودم که شهید سلامی ساعت‌های طولانی و بدون وقفه در جلسات تخصصی، بازدیدهای میدانی و برنامه‌های مختلف حضور پیدا می‌کرد، اما هیچ‌گاه نشانی از خستگی در چهره او دیده نمی‌شد. برای ایشان زمان معنا نداشت و هر جا احساس می‌کرد حضورش می‌تواند گرهی از مشکلات باز کند، شخصاً وارد میدان می‌شد.

همین روحیه باعث شده بود مجموعه‌های تحت فرماندهی او نیز انگیزه مضاعفی برای فعالیت داشته باشند. نیروها وقتی می‌دیدند فرمانده عالی آنان با چنین جدیت و تلاشی کار می‌کند، طبیعی بود که خودشان نیز با توان بیشتری در مأموریت‌ها حضور پیدا کنند.

تسنیم: شهید سلامی در حوزه فرماندهی و مدیریت چه ویژگی‌هایی داشت که او را به یکی از چهره‌های تأثیرگذار نیروهای مسلح تبدیل کرد؟

سردار ریحانی: شهید سپهبد حسین سلامی در زمره فرماندهانی بود که مدیریت را صرفاً در قالب اداره یک مجموعه نظامی تعریف نمی‌کرد، بلکه نگاه او یک نگاه راهبردی، آینده‌نگر و مبتنی بر شناخت دقیق از تحولات جهانی و منطقه‌ای بود. ایشان از قدرت تحلیل بسیار بالایی برخوردار بود و همواره تلاش می‌کرد روندهای سیاسی، امنیتی، نظامی و حتی اقتصادی جهان را به‌صورت عمیق مورد مطالعه قرار دهد تا بتواند برای مواجهه با تهدیدهای آینده، تصمیمات دقیق و به‌موقع اتخاذ کند.

یکی از ویژگی‌های برجسته شهید سلامی این بود که هیچ‌گاه در چارچوب مسائل روزمره متوقف نمی‌شد. بسیاری از مدیران ممکن است صرفاً درگیر حل مشکلات جاری باشند، اما ایشان همزمان چند گام جلوتر را می‌دید و برای آینده برنامه‌ریزی می‌کرد. اعتقاد داشت که اگر کشوری بخواهد در برابر تهدیدات پیچیده و چندلایه دشمنان ایستادگی کند، باید قبل از وقوع تهدید، برای آن آماده شده باشد. به همین دلیل همواره بر اصل پیش‌بینی، آینده‌پژوهی و آمادگی همه‌جانبه تأکید داشت.

شهید سلامی باور عمیقی به توان داخلی داشت. او بارها تأکید می‌کرد که امنیت و اقتدار پایدار از بیرون مرزها وارد نمی‌شود، بلکه از دل ظرفیت‌های ملی، استعداد جوانان، توان علمی دانشگاه‌ها و مجاهدت نیروهای انقلابی شکل می‌گیرد. به همین دلیل یکی از مهم‌ترین رویکردهای مدیریتی ایشان، حمایت از نخبگان، اعتماد به جوانان و میدان دادن به نیروهای خلاق و متخصص بود. بسیاری از دستاوردهای بزرگ دفاعی و فناوری‌های پیشرفته‌ای که امروز موجب افتخار کشور شده‌اند، حاصل همین نگاه راهبردی به ظرفیت‌های بومی و خوداتکایی ملی است.

ویژگی مهم دیگر شهید سلامی، حضور میدانی و مدیریت از نزدیک بود. او معتقد بود فرمانده نباید صرفاً از پشت میز تصمیم‌گیری کند. به همین دلیل در حساس‌ترین مأموریت‌ها شخصاً در صحنه حضور پیدا می‌کرد، از نزدیک وضعیت را بررسی می‌کرد و با نیروها به گفت‌وگو می‌نشست. همین حضور میدانی باعث می‌شد تصمیمات او مبتنی بر واقعیت‌های موجود باشد و مجموعه تحت فرماندهی نیز احساس کند فرمانده در کنار آنها قرار دارد.

در شرایط بحرانی نیز شهید سلامی از قدرت تصمیم‌گیری فوق‌العاده‌ای برخوردار بود. بسیاری از مدیران در شرایط پیچیده و پرتنش دچار تردید، تعلل یا سردرگمی می‌شوند، اما ایشان با آرامش، اعتماد به نفس، اشراف اطلاعاتی و توکل به خداوند متعال تصمیمات لازم را اتخاذ می‌کرد. این آرامش درونی و اطمینان خاطر، به مجموعه نیز منتقل می‌شد و باعث می‌شد نیروها با روحیه و انگیزه بیشتری مأموریت‌های خود را دنبال کنند.

نکته مهم دیگر اینکه شهید سلامی در عین اقتدار و صلابت، از روحیه مشورت‌پذیری بالایی برخوردار بود. او همواره از نظرات کارشناسان، متخصصان و فرماندهان جوان استفاده می‌کرد و معتقد بود تصمیم‌سازی صحیح نیازمند بهره‌گیری از خرد جمعی است. همین ویژگی موجب شده بود که در مجموعه‌های تحت مدیریت او فضای پویایی، خلاقیت و نوآوری شکل بگیرد.

به اعتقاد من، یکی از مهم‌ترین دلایل موفقیت شهید سلامی این بود که میان ایمان، دانش، مدیریت، شجاعت و اخلاص پیوندی عمیق برقرار کرده بود. او هم یک فرمانده مقتدر بود، هم یک مدیر آینده‌نگر، هم یک معلم و تربیت‌کننده نیرو و هم یک الگوی عملی از مدیریت جهادی. به همین دلیل است که امروز نام شهید سلامی تنها به عنوان یک فرمانده نظامی مطرح نیست، بلکه به عنوان یک مکتب مدیریتی و الگویی ارزشمند برای مدیران کشور شناخته می‌شود؛ الگویی که نشان داد با تکیه بر ایمان، اعتماد به ظرفیت‌های داخلی، حضور در میدان و کار شبانه‌روزی می‌توان بر پیچیده‌ترین چالش‌ها غلبه کرد و مسیر پیشرفت و اقتدار کشور را هموار ساخت.

تسنیم: یکی از موضوعاتی که درباره شهید سلامی بسیار مطرح می‌شود، نقش ایشان در تقویت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران است. این نقش را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

سردار ریحانی: بدون تردید شهید سپهبد حسین سلامی را باید یکی از معماران اصلی اقتدار دفاعی و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران در دهه‌های اخیر دانست. ایشان به‌خوبی درک کرده بود که در دنیای امروز، امنیت، استقلال، پیشرفت و عزت یک کشور بدون برخورداری از قدرت بازدارندگی مؤثر و پایدار امکان‌پذیر نیست. دشمنان جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های گذشته از انواع ابزارهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی، رسانه‌ای و نظامی برای اعمال فشار بر ملت ایران استفاده کرده‌اند و شهید سلامی با شناخت دقیق از ماهیت این تهدیدها، همواره بر ضرورت تقویت همه‌جانبه قدرت ملی تأکید داشت.

نگاه شهید سلامی به مقوله بازدارندگی صرفاً یک نگاه نظامی و کلاسیک نبود. ایشان معتقد بود بازدارندگی واقعی زمانی شکل می‌گیرد که دشمن در محاسبات خود به این نتیجه برسد که هیچ‌یک از اقدامات خصمانه‌اش به نتیجه نخواهد رسید و هزینه هرگونه تعرض به ملت ایران بسیار سنگین خواهد بود. به همین دلیل همواره بر ارتقای توان دفاعی، توسعه ظرفیت‌های موشکی، افزایش آمادگی رزمی نیروهای مسلح، گسترش توانمندی‌های دریایی، هوافضا و پدافندی و همچنین تقویت زیرساخت‌های دفاعی کشور تأکید می‌کرد.

شهید سلامی اعتقاد داشت جمهوری اسلامی ایران نباید امنیت خود را به اراده قدرت‌های خارجی گره بزند. ایشان بارها تأکید می‌کرد که امنیت پایدار تنها از مسیر اتکا به ظرفیت‌های داخلی، خودباوری ملی و بهره‌گیری از استعدادهای جوانان کشور حاصل می‌شود. بر همین اساس حمایت از نخبگان، توسعه فناوری‌های بومی و سرمایه‌گذاری در حوزه‌های دانش‌بنیان به یکی از محورهای اصلی تفکر راهبردی ایشان تبدیل شده بود.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های شهید سلامی، شناخت دقیق او از تغییر ماهیت جنگ‌ها و تهدیدات بود. او معتقد بود که دشمنان تنها از طریق ابزار نظامی وارد میدان نمی‌شوند و امروز جنگ اقتصادی، جنگ شناختی، جنگ رسانه‌ای و جنگ ترکیبی نیز به اندازه تهدیدات نظامی اهمیت دارند. به همین دلیل همواره تأکید می‌کرد که بازدارندگی جمهوری اسلامی باید در همه عرصه‌ها شکل بگیرد و قدرت ملی کشور در ابعاد مختلف تقویت شود.

از نگاه شهید سلامی، اقتدار نظامی زمانی ماندگار خواهد بود که پشتوانه علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی داشته باشد. ایشان بارها بر این نکته تأکید می‌کرد که هر اندازه کشور در حوزه تولید علم، فناوری، اقتصاد مقاومتی، خودکفایی صنعتی و انسجام اجتماعی پیشرفت کند، دشمنان امکان کمتری برای اعمال فشار و تهدید علیه ملت ایران خواهند داشت. در واقع او بازدارندگی را یک منظومه کامل می‌دانست که از قدرت دفاعی آغاز می‌شود اما به حوزه‌های مختلف حیات ملی گسترش می‌یابد.

نکته مهم دیگر این بود که شهید سلامی در کنار نگاه راهبردی، روحیه‌ای کاملاً عملیاتی داشت. بسیاری از برنامه‌ها و راهبردهایی که امروز آثار آن را در افزایش قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران مشاهده می‌کنیم، صرفاً در حد شعار و نظریه باقی نماند، بلکه با پیگیری مستمر و مدیریت میدانی ایشان به مرحله اجرا رسید. او شخصاً روند اجرای طرح‌های مهم دفاعی را دنبال می‌کرد و همواره تلاش داشت فاصله میان ایده و عمل را به حداقل برساند.

امروز اگر جمهوری اسلامی ایران در منطقه و جهان به عنوان کشوری مقتدر، مستقل و دارای قدرت بازدارندگی مؤثر شناخته می‌شود، بدون تردید بخشی از این جایگاه مرهون مجاهدت‌ها، تدبیرها و نگاه راهبردی شهید سپهبد سلامی و دیگر فرماندهان مخلصی است که عمر خود را وقف عزت، امنیت و سربلندی این ملت کردند. شهید سلامی به ما آموخت که اقتدار یک کشور نه با تکیه بر بیگانگان، بلکه با ایمان، خودباوری، دانش، مجاهدت و اعتماد به ظرفیت‌های داخلی ساخته می‌شود و همین تفکر امروز به یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

تسنیم: شهید سلامی چه رابطه‌ای با نیروهای جوان و نسل جدید انقلاب داشت؟

سردار ریحانی: یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های شخصیتی و مدیریتی شهید سپهبد حسین سلامی، اعتقاد عمیق و باور قلبی ایشان به ظرفیت‌های نسل جوان بود. شهید سلامی نه‌تنها در سخن، بلکه در عمل نشان داده بود که به جوانان اعتماد دارد و آینده کشور را در دستان نسل جوان مؤمن، انقلابی، متخصص و باانگیزه می‌بیند. ایشان معتقد بود همان‌گونه که جوانان در دوران دفاع مقدس توانستند بزرگ‌ترین حماسه‌های تاریخ معاصر را رقم بزنند، امروز نیز می‌توانند در عرصه‌های علمی، دفاعی، فناوری، فرهنگی و اقتصادی کشور منشأ تحولات بزرگ باشند.

شهید سلامی همواره تأکید می‌کرد که بزرگ‌ترین سرمایه جمهوری اسلامی ایران نه تجهیزات و امکانات، بلکه نیروی انسانی مؤمن، خلاق و جوان است. به همین دلیل یکی از مهم‌ترین اولویت‌های مدیریتی ایشان، شناسایی استعدادهای جوان، تربیت نیروهای کارآمد و فراهم کردن زمینه رشد و شکوفایی آنان بود. او باور داشت که اگر به جوانان اعتماد شود و فرصت حضور در میدان‌های واقعی مسئولیت به آنان داده شود، می‌توانند کارهایی انجام دهند که شاید در نگاه اول غیرممکن به نظر برسد.

ویژگی مهم شهید سلامی این بود که به جوانان صرفاً به عنوان نیروهای اجرایی نگاه نمی‌کرد، بلکه آنان را شریک در تصمیم‌سازی و آینده‌سازی کشور می‌دانست. در بسیاری از حوزه‌های تخصصی و راهبردی، از نظرات نیروهای جوان استفاده می‌کرد و همواره تلاش داشت فضای لازم برای بروز خلاقیت‌ها و ایده‌های نو فراهم شود. او معتقد بود که پویایی سازمان‌ها در گرو حضور نسل جوان، اندیشه‌های تازه و نگاه‌های نوآورانه است و اگر این ظرفیت به درستی مدیریت شود، می‌تواند موتور محرک پیشرفت کشور باشد.

شهید سلامی در عمل نیز این اعتقاد را به اثبات رساند. بسیاری از فرماندهان، مدیران و نخبگان جوانی که امروز در مجموعه‌های مختلف نیروهای مسلح و نهادهای انقلابی مسئولیت‌های مهمی بر عهده دارند، از جمله افرادی هستند که مورد اعتماد، حمایت و هدایت ایشان قرار گرفتند. او همواره تلاش می‌کرد میان تجربه نسل‌های پیشین و انگیزه و توان نسل جوان پیوندی مؤثر ایجاد کند تا روند انتقال تجربه و تربیت نیروهای آینده با موفقیت انجام شود.

یکی دیگر از ویژگی‌های شهید سلامی، ارتباط صمیمی و پدرانه با جوانان بود. با وجود جایگاه عالی فرماندهی، هیچ‌گاه میان خود و نیروهای جوان فاصله ایجاد نمی‌کرد. در جلسات، بازدیدها و دیدارهای مختلف با دقت به سخنان آنان گوش می‌داد، دغدغه‌هایشان را می‌شنید و برای حل مشکلات و فراهم کردن زمینه پیشرفت آنان تلاش می‌کرد. همین رفتار باعث شده بود جوانان احساس کنند فرمانده‌ای در رأس مجموعه قرار دارد که آنان را می‌فهمد، به توانایی‌هایشان باور دارد و برای رشدشان ارزش قائل است.

شهید سلامی همچنین معتقد بود که جوانان باید در میدان‌های واقعی مسئولیت تربیت شوند. از نگاه ایشان، تجربه‌اندوزی صرفاً از طریق آموزش‌های نظری حاصل نمی‌شود، بلکه باید به نسل جوان اعتماد کرد، مسئولیت سپرد و اجازه داد در متن حوادث و چالش‌ها توانایی‌های خود را نشان دهند. این رویکرد سبب شد بسیاری از جوانان مستعد در مجموعه‌های مختلف فرصت بروز پیدا کنند و به مدیران و فرماندهان توانمندی تبدیل شوند.

در واقع یکی از رموز موفقیت شهید سلامی در مدیریت مجموعه‌های بزرگ، همین اعتماد به جوانان و میدان دادن به نسل جدید بود. او باور داشت که هر جا جوانان انقلابی وارد میدان شده‌اند، بن‌بست‌ها شکسته شده و پیشرفت حاصل شده است. به همین دلیل همواره بر جوان‌گرایی، تربیت نیروی انسانی و کادرسازی تأکید داشت و این موضوع را یک ضرورت راهبردی برای آینده انقلاب اسلامی می‌دانست.

به اعتقاد من، یکی از ماندگارترین میراث‌های شهید سلامی همین نگاه امیدبخش و آینده‌ساز به نسل جوان است. او به جوانان اعتماد کرد، به آنان مسئولیت داد، از آنان حمایت کرد و نشان داد که با تکیه بر ایمان، دانش، انگیزه و روحیه جهادی نسل جوان می‌توان قله‌های بزرگ پیشرفت و اقتدار را فتح کرد. این نگاه امروز نیز می‌تواند الگویی ارزشمند برای همه مدیران کشور باشد؛ الگویی که بر پایه اعتماد به جوانان و استفاده از ظرفیت‌های عظیم آنان بنا شده است.

تسنیم: به نظر شما مهم‌ترین درس مدیریتی شهید سلامی برای مدیران کشور چیست؟

سردار ریحانی: اگر بخواهم مهم‌ترین درس مدیریتی شهید سپهبد حسین سلامی را در یک جمله بیان کنم، باید بگویم که ایشان ثابت کرد مدیریت موفق بدون حضور میدانی، مسئولیت‌پذیری، روحیه جهادی و باور قلبی به خدمتگزاری امکان‌پذیر نیست. شهید سلامی از آن دسته مدیرانی نبود که مسائل را صرفاً از پشت میز و در قالب گزارش‌های اداری دنبال کند. او اعتقاد داشت مدیر باید در متن میدان حضور داشته باشد، مشکلات را از نزدیک ببیند، واقعیات را لمس کند و برای حل مسائل پیشگام باشد.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مدیریتی ایشان، احساس مسئولیت بی‌وقفه نسبت به مأموریت‌های محوله بود. شهید سلامی هیچ‌گاه مسئولیت را یک جایگاه تشریفاتی نمی‌دانست، بلکه آن را امانتی الهی تلقی می‌کرد که باید با تمام توان برای انجام آن تلاش کرد. به همین دلیل تا آخرین روزهای عمر خود با همان انگیزه، نشاط و روحیه‌ای که در سال‌های دفاع مقدس داشت در میدان خدمت حضور یافت و هیچ‌گاه خستگی، توقف یا عقب‌نشینی را نپذیرفت.

شهید سلامی به مدیران می‌آموخت که موفقیت در مدیریت بیش از آنکه به امکانات و منابع وابسته باشد، به نوع نگاه، اراده و میزان تعهد مدیر بستگی دارد. او بارها در عمل نشان داد که با ایمان، اخلاص، توکل به خداوند، تلاش شبانه‌روزی و اعتماد به ظرفیت‌های انسانی می‌توان پیچیده‌ترین مشکلات و چالش‌ها را مدیریت کرد. بسیاری از موفقیت‌هایی که در حوزه‌های مختلف دفاعی، امنیتی و راهبردی حاصل شد، محصول همین روحیه جهادی و نگاه مبتنی بر «ما می‌توانیم» بود.

نکته بسیار مهم دیگری که در سیره مدیریتی شهید سلامی مشاهده می‌شد، مسئله فروتنی و دوری از خودنمایی بود. با وجود جایگاه بسیار مهم و نقش اثرگذاری که در تقویت اقتدار جمهوری اسلامی ایران داشت، هیچ‌گاه موفقیت‌ها را به نام خود ثبت نمی‌کرد و همواره دستاوردها را متعلق به ملت ایران، نیروهای انقلابی و مجموعه بزرگ نظام جمهوری اسلامی می‌دانست. او اعتقاد داشت مدیر موفق کسی است که نیروهای خود را به میدان بیاورد، به آنان اعتماد کند و موفقیت‌ها را به نام مجموعه ثبت کند، نه به نام شخص خود.

شهید سلامی همچنین به ما آموخت که اقتدار با مردم‌داری منافاتی ندارد. او در اوج قدرت و مسئولیت، انسانی متواضع، خوش‌اخلاق و مردمی بود. ارتباط صمیمانه با نیروها، توجه به خانواده‌های شهدا، احترام به مردم و شنیدن دغدغه‌های بدنه جامعه از ویژگی‌هایی بود که همواره در رفتار ایشان مشاهده می‌شد. همین ویژگی‌ها باعث شده بود که علاوه بر اقتدار سازمانی، از محبوبیت و مقبولیت اجتماعی بالایی نیز برخوردار باشد.

یکی دیگر از درس‌های مهم مدیریتی شهید سلامی، امیدآفرینی در شرایط دشوار بود. در مقاطع مختلف که کشور با فشارها، تهدیدها و جنگ‌های ترکیبی دشمن مواجه بود، ایشان هرگز اجازه نمی‌داد فضای یأس و ناامیدی بر مجموعه حاکم شود. همواره با نگاه امیدوارانه، روحیه‌بخشی و تبیین واقعیت‌ها تلاش می‌کرد اعتمادبه‌نفس ملی و انگیزه نیروها را حفظ کند. او معتقد بود مدیر واقعی کسی است که در سخت‌ترین شرایط نیز امید را زنده نگه دارد و مسیر حرکت را به مجموعه نشان دهد.

از سوی دیگر، شهید سلامی نگاه ویژه‌ای به تربیت نیرو و جانشین‌پروری داشت. او باور داشت که ماندگاری یک سازمان به تربیت نسل‌های جدید مدیران و فرماندهان وابسته است. به همین دلیل همواره از جوانان حمایت می‌کرد، به آنان میدان می‌داد و تلاش می‌کرد تجربیات ارزشمند خود را به نسل‌های بعد منتقل کند. این نگاه باعث شد مجموعه‌های تحت مدیریت ایشان همواره پویا، جوان و رو به پیشرفت باقی بمانند.

به اعتقاد بنده، امروز اگر بخواهیم الگویی موفق، کارآمد و الهام‌بخش برای مدیریت در کشور معرفی کنیم، بدون تردید سیره مدیریتی شهید سپهبد حسین سلامی یکی از برجسته‌ترین نمونه‌هاست. مدیری که در اوج اقتدار، متواضع بود؛ در اوج مسئولیت، مردمی بود؛ در اوج فشارها، امیدوار بود؛ و در اوج موفقیت‌ها، خود را خدمتگزار ملت می‌دانست. این ویژگی‌ها همان سرمایه‌های ارزشمندی است که می‌تواند برای مدیران امروز و فردای کشور راهگشا و الهام‌بخش باشد و مسیر خدمت صادقانه به مردم را روشن‌تر کند.

تسنیم: در پایان مهمترین توصیف شما از شهید سلامی به عنوان کسی که سالیان سال در کنار او بودید چیست؟‌

سردار ریحانی: اگر بخواهم شهید سپهبد حسین سلامی را در چند واژه توصیف کنم، باید بگویم او تجسم عینی ایمان، اخلاص، شجاعت، مجاهدت، بصیرت و خدمت بی‌منت به مردم و انقلاب اسلامی بود. شخصیت ایشان به گونه‌ای بود که هر کس حتی برای مدت کوتاهی در کنار او قرار می‌گرفت، تحت تأثیر روحیه بلند، اراده مستحکم و نگاه عمیق او به مسائل قرار می‌گرفت. شهید سلامی تنها یک فرمانده نظامی برجسته نبود؛ او یک مکتب فکری، یک الگوی مدیریتی و یک سرمایه ارزشمند برای انقلاب اسلامی محسوب می‌شد.

در سال‌هایی که توفیق همکاری و همرزمی با ایشان را داشتم، همواره شاهد بودم که تمام دغدغه و اندیشه او معطوف به سربلندی اسلام، عزت ملت ایران و پیشرفت نظام جمهوری اسلامی بود. هیچ‌گاه مسائل شخصی، جایگاه و موقعیت فردی برای او موضوعیت نداشت و همه توان خود را برای انجام مسئولیتی که برعهده داشت به کار می‌گرفت. او حقیقتاً خود را سرباز انقلاب و خدمتگزار مردم می‌دانست و تا آخرین لحظات عمر پربرکتش نیز بر همین عهد و پیمان باقی ماند.

شهید سلامی از جمله فرماندهانی بود که میان گفتار و رفتار او هیچ فاصله‌ای وجود نداشت. هر آنچه را که به نیروها توصیه می‌کرد، پیش از همه در رفتار و عملکرد خود به نمایش می‌گذاشت. اگر از روحیه جهادی سخن می‌گفت، خود در صف اول تلاش و مجاهدت قرار داشت. اگر از ایستادگی و مقاومت سخن می‌گفت، در سخت‌ترین شرایط با صلابت و استواری در میدان حضور پیدا می‌کرد. اگر بر توکل به خداوند تأکید داشت، این توکل را در تصمیمات بزرگ و حساس خود به روشنی نشان می‌داد.

یکی از ویژگی‌هایی که همواره در ذهن دوستان، همرزمان و نیروهای تحت امر ایشان باقی خواهد ماند، روحیه امیدآفرینی و اعتمادبخشی بود. در شرایطی که دشمنان با جنگ روانی، فشارهای مختلف و تهدیدهای گوناگون تلاش می‌کردند روحیه ملت ایران را تضعیف کنند، شهید سلامی با سخنان حکیمانه، تحلیل‌های دقیق و نگاه امیدوارانه خود، روح تازه‌ای در کالبد مجموعه‌ها می‌دمید و اعتماد به نفس ملی را تقویت می‌کرد. او به آینده انقلاب اسلامی ایمان داشت و این ایمان را به اطرافیان خود نیز منتقل می‌کرد.

از سوی دیگر، شهید سلامی با وجود اقتدار کم‌نظیر و جایگاه برجسته‌ای که داشت، انسانی بسیار متواضع، خوش‌اخلاق و مردمی بود. ارتباط صمیمی با خانواده‌های شهدا، توجه به نیروهای جوان، احترام به مردم و شنیدن دغدغه‌های آنان بخشی از ویژگی‌های اخلاقی این فرمانده بزرگ بود. همین خصوصیات موجب شده بود که علاوه بر جایگاه فرماندهی، در دل مردم و نیروهای انقلابی نیز از محبوبیت ویژه‌ای برخوردار باشد.

به اعتقاد من، شهید سلامی متعلق به یک مقطع زمانی خاص نیست. اندیشه، منش، سبک مدیریتی و روحیه جهادی او می‌تواند برای سال‌های طولانی چراغ راه مدیران، مسئولان، جوانان و همه کسانی باشد که دغدغه خدمت به کشور و انقلاب اسلامی را دارند. او نشان داد که می‌توان در اوج قدرت، متواضع بود؛ در اوج مسئولیت، مردمی ماند؛ و در اوج فشارها و تهدیدها، امید، آرامش و اعتماد را به جامعه منتقل کرد.

بی‌تردید نام و یاد این شهید والامقام در حافظه تاریخی ملت ایران جاودانه خواهد ماند. همان‌گونه که امروز از فرماندهان بزرگ دوران دفاع مقدس به نیکی یاد می‌شود، نسل‌های آینده نیز از شهید سپهبد حسین سلامی به عنوان نماد اقتدار، بصیرت، مجاهدت و خدمت صادقانه به اسلام و ایران یاد خواهند کرد.

امروز وظیفه همه ماست که راه این شهید عزیز و دیگر شهدای والامقام انقلاب اسلامی را ادامه دهیم؛ راهی که بر پایه ایمان، اخلاص، مسئولیت‌پذیری، روحیه جهادی و خدمت بی‌وقفه به مردم بنا شده است. بدون تردید هر اندازه بتوانیم این ارزش‌ها را در عرصه‌های مختلف کشور زنده نگه داریم، در حقیقت ادامه‌دهنده مسیر نورانی شهید سلامی و همه مجاهدان راه حق خواهیم بود و این بهترین ادای دین به مقام شامخ آن فرمانده بزرگ و ماندگار است.

انتهای پیام/