کرمانشاه و کابوس بی‌آبی/ ناترازی آب از مرز هشدار گذشت!

به گزارش خبرنگار تسنیم از کرمانشاه، آب به عنوان مهم‌ترین سرمایه طبیعی استان کرمانشاه، این روزها با چالش‌هایی روبه‌روست که آثار آن به تدریج در بخش‌های مختلف نمایان می‌شود. کاهش دبی رودخانه‌ها، افت سطح آب‌های زیرزمینی، آسیب‌پذیری سراب‌ها و تالاب‌ها و نگرانی از تأمین آب در سال‌های آینده، تنها بخشی از پیامدهای فشار فزاینده بر منابع آبی استان است.

اگرچه بارش‌های مناسب سال زراعی جاری امیدهایی را برای بهبود وضعیت منابع آب ایجاد کرده، اما مسئولان حوزه آب و هواشناسی معتقدند افزایش بارندگی‌ها به تنهایی نمی‌تواند ناترازی عمیق منابع آبی را جبران کند؛ زیرا بخش عمده‌ای از مشکلات کنونی حاصل سال‌ها خشکسالی، برداشت‌های بی‌رویه و مدیریت ناپایدار مصرف آب است.

ناترازی آب؛ بحرانی جدی‌تر از ناترازی انرژی

بهرام درویشی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با اشاره به شرایط کنونی منابع آبی استان، ناترازی آب را بحرانی عمیق‌تر از ناترازی انرژی دانست و اظهار کرد: امروز همان‌گونه که در کشور از ناترازی انرژی سخن گفته می‌شود، در حوزه آب نیز با ناترازی جدی مواجه هستیم و حتی می‌توان گفت وخامت شرایط آب از برخی بخش‌های دیگر بیشتر است.

درویشی افزود: زمانی که میزان مصرف آب در بخش‌های مختلف از جمله کشاورزی، صنعت، شرب، شیلات، بهداشت و سایر حوزه‌ها را با میزان منابع آبی در دسترس مقایسه می‌کنیم، چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای پیش روی استان دیده نمی‌شود.

وی با تأکید بر اینکه بارش‌های اخیر تأثیر قابل توجهی بر رفع این ناترازی نداشته است، گفت: بارندگی زمانی می‌تواند به بهبود وضعیت منابع آبی کمک کند که از پراکنش زمانی و مکانی مناسب برخوردار باشد. بارش‌های مقطعی و کوتاه‌مدت، آن هم خارج از زمان مطلوب، تأثیر چندانی بر احیای منابع آب نخواهد داشت.

بارش‌های نامتوازن؛ چالشی پنهان در دل آمارهای امیدوارکننده

به گفته مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه، توزیع نامناسب بارش‌ها یکی از مهم‌ترین مشکلات استان در سال‌های اخیر بوده است.

وی عنوان کرد: در برخی مناطق مانند پاوه در شمال غرب استان، میزان بارش‌ها به حدود 1200 تا 1300 میلی‌متر رسیده، اما در بخش‌هایی از شرق استان بارش کمتر از 400 میلی‌متر بوده که حتی پایین‌تر از میزان نرمال محسوب می‌شود.

درویشی خاطرنشان کرد: چنین اختلاف چشمگیری نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً با استناد به میانگین بارندگی درباره وضعیت منابع آب قضاوت کرد. بارش‌های امسال نیز قادر نیست آثار 10 تا 20 سال کاهش بارندگی و خشکسالی‌های متوالی را جبران کند.

رودخانه‌ها و سراب‌ها هنوز تشنه‌اند

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با اشاره به وضعیت منابع آب سطحی استان گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد بسیاری از رودخانه‌ها، سراب‌ها و منابع آبی استان واکنش مطلوبی به بارش‌های اخیر نشان نداده‌اند و همچنان با کمبود آب مواجه هستند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین نگرانی‌ها مربوط به منابع آب زیرزمینی است؛ منابعی که طی سال‌های گذشته تحت فشار شدید برداشت قرار گرفته‌اند و اکنون با کسری حدود یک میلیارد و 400 میلیون مترمکعبی مواجه هستند.

درویشی بیان کرد: احیای این حجم از کسری تنها با یک یا دو سال بارندگی مناسب امکان‌پذیر نیست و نیازمند مدیریت بلندمدت منابع آب، کنترل برداشت‌ها و تغذیه مستمر آبخوان‌ها است.

4000 چاه غیرمجاز؛ تهدیدی برای آبخوان‌های استان

برداشت‌های غیرمجاز از منابع آب زیرزمینی همچنان یکی از مهم‌ترین چالش‌های حوزه آب در کرمانشاه به شمار می‌رود.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه با اشاره به شناسایی حدود 4000 حلقه چاه غیرمجاز در سطح استان گفت: برآوردها نشان می‌دهد تعداد واقعی این چاه‌ها بیش از آمار شناسایی شده است.

وی افزود: سال گذشته 1438 حلقه چاه غیرمجاز در استان مسدود شد و برنامه‌ریزی برای انسداد تعداد بیشتری از این چاه‌ها در سال جاری نیز در دستور کار قرار دارد.

درویشی تأکید کرد: برداشت‌های غیرمجاز علاوه بر کاهش ذخایر آب زیرزمینی، روند احیای آبخوان‌ها را نیز با مشکل مواجه می‌کند و در صورت تداوم می‌تواند خسارت‌های جبران‌ناپذیری به منابع آبی استان وارد کند.

مدیریت همزمان آب و برق برای کنترل برداشت‌ها

وی یکی دیگر از راهکارهای مهم مدیریت منابع آب را جلوگیری از اضافه‌برداشت از چاه‌های مجاز دانست و عنوان کرد: اجرای طرح مدیریت توأمان آب و برق می‌تواند نقش مؤثری در کنترل مصرف و جلوگیری از برداشت‌های مازاد داشته باشد.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای کرمانشاه افزود: استفاده از ابزارهای کنترلی و نظارتی برای مدیریت مصرف در چاه‌های کشاورزی، صنعتی و سایر بخش‌ها ضروری است و باید از هرگونه سوءمصرف آب و برق جلوگیری شود.

افزایش بارندگی‌ها؛ خبر خوب اما ناکافی

در همین ارتباط مدیرکل هواشناسی استان کرمانشاه نیز از افزایش قابل توجه بارندگی‌ها در سال زراعی جاری خبر داد.

محمدعلی زورآوند اظهار کرد: از ابتدای سال زراعی جاری تاکنون میانگین بارش استان به حدود 588.3 میلی‌متر رسیده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته 62 درصد و نسبت به میانگین بلندمدت 32 درصد افزایش نشان می‌دهد.

با این حال کارشناسان معتقدند افزایش بارش‌ها هرچند اتفاقی مثبت و امیدوارکننده است، اما به تنهایی نمی‌تواند مشکلات انباشته شده منابع آب استان را برطرف کند؛ زیرا بخش قابل توجهی از ذخایر زیرزمینی طی سال‌های طولانی کاهش یافته و احیای آن‌ها نیازمند زمان، مدیریت و کاهش فشار برداشت است.

آینده آب کرمانشاه در گرو مدیریت مصرف

کارشناسان حوزه آب معتقدند تداوم کشت‌های پرمصرف، توسعه فعالیت‌های آب‌بر بدون توجه به ظرفیت واقعی منابع آبی و برداشت‌های غیرمجاز، می‌تواند شرایط منابع آب استان را در سال‌های آینده دشوارتر کند.

در مقابل، اصلاح الگوی کشت، توسعه روش‌های نوین آبیاری، انسداد چاه‌های غیرمجاز، کنترل برداشت از چاه‌های مجاز و مشارکت عمومی در مدیریت مصرف آب، از مهم‌ترین راهکارهایی است که می‌تواند روند افت منابع آبی را متوقف کند.

اکنون در شرایطی که آبخوان‌های کرمانشاه با کسری سنگین مواجه هستند، حفاظت از منابع آب دیگر صرفاً یک ضرورت زیست‌محیطی نیست، بلکه به مسئله‌ای راهبردی برای امنیت غذایی، توسعه اقتصادی و آینده زیست‌پذیری استان تبدیل شده است؛ آینده‌ای که بیش از هر زمان دیگری به مدیریت صحیح و مسئولانه این سرمایه حیاتی وابسته است.

انتهای پیام/