ضرورت توجه به حفاظت از بیمارستان ها در شرایط جنگی

به گزارش خبرنگار مهر، حسن ابوالقاسمی، در نشست صمیمی با اصحاب رسانه گفت: دانشگاه بقیه‌الله و زیرمجموعه‌های آن در این شرایط به وظیفه خود عمل کردند. از آنجا که بخش قابل توجهی از مأموریت ما میزبانی و ارائه خدمات درمانی به نیروهای مسلح است، اعلام شد هر فردی که در هر نقطه‌ای از کشور دچار عارضه یا مشکل شده و یا در مراکز درمانی دیگر نیازمند خدمات و تخصص خاصی است، امکان پذیرش در این مجموعه را دارد.

وی افزود: حتی یک مورد هم وجود نداشت که بیماری در بیمارستان دیگری دچار عارضه شده باشد یا به دلیل دسترسی نداشتن به یک تخصص خاص، امکان دریافت خدمت مناسب را نداشته باشد و خدای نکرده از حضور در مراکز درمانی بقیه‌الله محروم شود. همان‌طور که در جنگ ۱۲ روزه نیز این اقدامات را برای مجروحان و عزیزان لبنانی انجام دادیم، تلاش کردیم در این شرایط نیز خدمات لازم را ارائه کنیم.

ابوالقاسمی ادامه داد: این تجربه‌ها برای ما بسیار ارزشمند است و ثبت شده و برای نسل‌های آینده نیز قابل آموزش خواهد بود تا مشخص شود در شرایط جنگی چگونه باید تصمیم‌گیری کرد و در عین حال که خدمات عادی و روزمره به مردم ارائه می‌شود، اولویت‌های نظام سلامت در شرایط جنگی چگونه باید تعیین شود. ممکن است فردی با یک مشکل قلبی به بیمارستان مراجعه کند یا کودکی با بیماری عصبی مواجه شود؛ بنابراین در کنار ارائه خدمات معمول به مردم، باید اولویت‌های شرایط جنگی نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی تصریح کرد: در این مدت تجربه‌های مختلفی ثبت کردیم؛ از جمله اینکه چگونه درباره تخلیه بخش‌ها تصمیم‌گیری شود، چه افرادی باید در اورژانس حضور داشته باشند و چگونه ظرفیت‌های درمانی را در شرایط بحرانی مدیریت کنیم.

ابوالقاسمی با اشاره به حضور حدود ۱۳۵ مجروح در اورژانس در یک روز گفت: یک روز که در اورژانس حضور داشتم، حدود ۱۳۵ مجروح را به این بخش منتقل کردند که برای ظرفیت اورژانس، تعداد بسیار زیادی بود. با این حال شاهد بودم که مجموعه درمانی با قدرت و کیفیت بسیار بالا عمل کرد و بیماران به‌مراتب قوی‌تر و بهتر از آنچه تصور می‌شد، تحت درمان قرار گرفتند.

وی ادامه داد: شاید برای کسی که شاهد چنین صحنه‌ای نبوده باشد، باورکردن آن سخت باشد، اما هر فرد در جایگاه خود قرار گرفت و اقدامات لازم انجام شد. اگر نیاز به وصل کردن بیمار به دستگاه یا انجام اقدام درمانی خاصی بود، همان اقدام انجام می‌شد و اگر نیاز به اقدامات جراحی و درمانی دیگری وجود داشت، در سریع‌ترین زمان ممکن صورت می‌گرفت.

ابوالقاسمی با اشاره به شدت جراحات واردشده به برخی افراد در جریان اغتشاشات گفت: در جریان اغتشاشات، ضربات بسیار زیادی به افرادی که در صحنه حضور داشتند و همچنین نیروهایی که مسئولیت تأمین امنیت کشور را بر عهده داشتند، وارد شد. گاهی افرادی به مراکز درمانی منتقل می‌شدند که ده‌ها مورد اصابت چاقو در بدن داشتند و حتی مواردی از قطع دست یا پا نیز وجود داشت.

وی افزود: شاید باورکردن آن سخت باشد، اما از میان افرادی که زنده به بیمارستان بقیه‌الله رسیدند، حتی یک نفر نیز فوت نکرد و هیچ‌کدام از این افراد را از دست ندادیم. این موضوع به اعتقاد من چیزی جز نتیجه تجربه و آموخته‌های قبلی نبود. ما از جریان‌ها و حوادث گذشته درس گرفته بودیم و همین تجربیات باعث شد در بخش درمان عملکرد بسیار خوبی داشته باشیم.

ابوالقاسمی با قدردانی از عملکرد متخصصان، پزشکان و پرستاران در این شرایط اظهار کرد: در بخش درمان، از عملکرد متخصصان، پزشکان و پرستاران بسیار راضی بودم. تنها مشکلی که وجود داشت، حضور برخی نیروهایی بود که در آن مقطع به وجودشان در صحنه نیاز نبود؛ برای مثال ممکن بود یک متخصص زنان، دانشجوی انترن پزشکی یا یک رزیدنت در شرایطی به محل اعزام شود که تخصص او در آن بخش مورد نیاز نباشد. استفاده از این نیروها در برخی موارد مشکل ایجاد می‌کرد، اما در ارائه خدمت تلاش شد بهترین خدمات ممکن به مجروحان ارائه شود.

وی درباره نحوه تأمین هزینه‌های درمان مجروحان گفت: در چنین شرایطی موضوع بیمه نیز مطرح می‌شود؛ اینکه فرد بیمه داشته باشد یا نداشته باشد و هزینه خدمات درمانی از چه محلی تأمین شود. با این حال، در این زمینه موضوع را با کسی در میان نگذاشتیم و خدمات به صورت صددرصد رایگان ارائه شد، بدون اینکه بخواهیم از بیمه استفاده کنیم.

ابوالقاسمی تأکید کرد: تمام این خدمات، سخاوتمندانه و بر اساس وظایفی که بر عهده ما گذاشته شده بود، ارائه شد و هیچ‌گاه شرایطی ایجاد نشد که فردی، حتی اگر مشخص نبود چگونه مجروح شده است، به دلیل مسائل مالی یا بیمه‌ای نتواند خدمات درمانی دریافت کند.

آمادگی مراکز پژوهشی برای مقابله با آسیب‌های شیمیایی

وی با اشاره به فعالیت بخش پژوهشی دانشگاه در جریان جنگ گفت: بخش دیگری که در دانشگاه فعال بود، بخش پژوهشی بود. پیش‌بینی می‌شد که مراکز پتروشیمی هدف حمله قرار گیرند و در چنین شرایطی احتمال انتشار گازهای مختلف و بروز مسمومیت‌های گسترده وجود داشت.

وی افزود: مرکز پژوهشی ما، به‌ویژه مرکز آسیب‌های شیمیایی، با توجه به تجربه بسیار ارزشمندی که از جنگ تحمیلی و حملات شیمیایی رژیم صدام داشت، آمادگی لازم را برای ورود فوری به این عرصه ایجاد کرده بود. به محض نیاز، دستورالعمل‌ها در میان دانشگاه‌های کشور توزیع شد و آموزش‌های لازم نیز ارائه شد.

وی ادامه داد: حتی در جریان جنگ، آموزش‌هایی برای دانشگاه‌ها برگزار و دستورالعمل‌هایی ارسال کردیم تا اگر آلودگی هوا، خاک یا آب ایجاد شد یا فردی دچار مسمومیت شد، بتوانیم اقدامات لازم را برای نجات و درمان او انجام دهیم. همچنین بخش‌هایی که در حوزه سم‌شناسی فعالیت داشتند در صحنه حاضر بودند و بسیاری از محققان ما نیز در این روند مشارکت کردند.

حضور روان‌شناسان برای مقابله با آثار جنگ ترکیبی

وی با اشاره به ماهیت جنگ ترکیبی گفت: همان‌طور که می‌دانید، جنگ ما یک جنگ ترکیبی بود و به همین دلیل لازم بود در حوزه شناختی و مسائل مرتبط با جنگ ترکیبی نیز مهارت و آمادگی لازم را داشته باشیم.

ابوالقاسمی افزود: بیش از ۲۰ نفر از روان‌شناسان ما در این زمینه حضور داشتند و اقدامات لازم را هم برای آموزش مردم و هم برای پاسخگویی تلفنی به آنان انجام دادند. این بخش نیز در دانشگاه به خوبی وظیفه خود را انجام داد.

وی درباره اقدامات حفاظتی و امنیتی دانشگاه گفت: وظیفه حفاظت از مجموعه خودمان نیز بر عهده خودمان بود. نیروهایی که در دانشگاه کادر اداری بودند، در کنار وظایف خود، مسئولیت حفاظت از محیط دانشگاه را نیز بر عهده گرفتند.

ابوالقاسمی ادامه داد: با توجه به شرایط جنگی، همواره این نگرانی وجود داشت که دانشگاه مورد تعرض رژیم صهیونیستی یا آمریکا قرار گیرد. حتی در مواردی افرادی با ما تماس گرفتند و پیشنهاد تخلیه دانشگاه را مطرح کردند، اما این کار را به هیچ عنوان به صلاح ندانستیم و انجام ندادیم.

وی تصریح کرد: حضور دائمی مدیران، نیروهای پشتیبانی، پرستاران و پزشکان در بخش‌های مختلف نیز ادامه داشت و تلاش شد فعالیت‌های دانشگاه و مراکز درمانی بدون وقفه دنبال شود.

انتشار آثار علمی درباره جنایات جنگ

ابوالقاسمی با اشاره به وظیفه دانشگاه‌ها در ثبت و مستندسازی جنایات جنگ گفت: یکی از وظایفی که بر عهده دانشگاه است و همواره بر آن تأکید داشته‌ام، ثبت و مستندسازی جنایاتی است که در جریان این جنگ اتفاق افتاد. طرف مقابل، رژیم صهیونیستی و آمریکا، ترور را در زمره اهداف خود قرار داده‌اند و نخبگان و فرماندهان را با بی‌رحمانه‌ترین شکل ممکن هدف قرار می‌دهند.

وی ادامه داد: تخصص من درمان سرطان کودکان است. در جریان جنگ، یک روز متوجه شدم یکی از کودکانی که بیماری سرطان او را پیگیری می‌کردم، برای دیدار خانواده‌اش به محیطی دیگر رفته و پس از آن خبری از او نداشتیم. پیگیری کردیم و مشخص شد در یکی از شهرهای دیگر، محل حضور خانواده او بمباران شده و مادر، خواهر و برادرانش به شهادت رسیده‌اند و پای یکی از اعضای خانواده نیز قطع شده است.

ابوالقاسمی تأکید کرد: اگر این فاجعه‌ها نوشته نشود، اگر نسل بعد از آنها مطلع نشود و اگر نتوانیم این جنایات را به دنیا منتقل کنیم، بخشی از ضعف مراکز دانشگاهی خواهد بود. بنابراین باید از ظرفیت پژوهش، به‌ویژه بخش‌هایی که با نشریات علمی مرتبط هستند، برای ثبت و انتشار این وقایع استفاده کنیم.

وی افزود: همان‌طور که خبرنگاران این وقایع را در فضای عمومی منعکس می‌کنند، ما نیز باید در مجلات علمی این اقدامات را انجام دهیم و مقالات علمی درباره این موضوع بنویسیم. یکی از اقدامات مهم همکاران من در بخش هیئت علمی و استادان این بود که این موارد را جمع‌آوری و در قالب مقاله علمی منتشر کنند.

وی ادامه داد: این کار ساده‌ای نیست و نیازمند آمار و ارقام دقیق و شواهد علمی معتبر است. با این حال، تاکنون بیش از ۴۰ مقاله آماده و برای انتشار تهیه کرده‌ایم و بخشی از این مقالات نیز با همکاری دانشگاه‌های دیگر آماده شده است.

ابوالقاسمی با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده برای انتشار مقالات علمی ایران گفت: البته هنوز از این میزان راضی نیستیم، اما محدودیت‌هایی که از سوی بخش‌های علمی دیگر کشورها علیه ما اعمال می‌شود، کار انتشار مقالات را دشوار کرده است. نباید تصور کرد جامعه دانشگاهی و علمی آمریکا یا اروپا کاملاً مستقل از بخش‌های سیاسی هستند؛ ارتباط نزدیکی میان بخش‌های علمی و سیاسی آنها وجود دارد و برای انتشار مقالات ما محدودیت‌هایی ایجاد می‌کنند.

وی افزود: همان‌طور که شخصیت‌های علمی ما را ترور کرده و این ترور را در حوزه مقالات علمی نیز اعمال می‌کنند و مانع انتشار برخی آثار می‌شوند. با این حال، همان‌طور که توانستیم تحریم‌ها را دور بزنیم و وابستگی خود به سلاح و تجهیزات نظامی خارجی را کاهش دهیم و توانستیم تجهیزات مورد نیاز خود را تولید کنیم، در حوزه علمی نیز تلاش کردیم صدای خودمان را به دنیا برسانیم.

ابوالقاسمی تصریح کرد: با برقراری ارتباط با افراد آزاده در سراسر دنیا تلاش کردیم بتوانیم این مقالات را منتشر کنیم که خوشبختانه بخشی از آنها در مجلات خارجی نیز منتشر شده است.

شهدای حوزه سلامت

وی در ادامه با اشاره به شهدای حوزه سلامت گفت: لازم است یاد و خاطره خبرنگاران شهید و همچنین شهدای حوزه سلامت که در جریان این حوادث جان خود را از دست دادند، گرامی داشته شود. در میان ۲۶ شهیدی که تاکنون از بخش سلامت گزارش شده‌اند، شهدای پرستار و نیروهای درمانی نیز حضور دارند.

ابوالقاسمی با اشاره به یکی از شهدای پرستار دانشگاه گفت: این شهید از پرستاران بسیار ورزیده و توانمند بود که در یکی از بخش‌های مهم بیمارستان فعالیت می‌کرد. در عین حال ورزشکار حرفه‌ای بود و روحیه بسیار بالایی برای کمک به دیگران داشت.

وی همچنین درباره شهید رامین جعفری گفت: تصاویر همسر این شهید نیز بارها در رسانه‌ها و صداوسیما منتشر شد. او پرستاری بود که پس از پایان شیفت کاری خود، در جریان حوادث حضور پیدا کرد و به یکی از پست‌های بازرسی رفت تا مانع اقدامات عوامل داخلی و حمله به مردم شود.

وی افزود: او همراه با دو فرزند خود در آن محل حضور داشت و پس از وقوع حادثه، یکی از فرزندانش نیز مجروح شد که این کودک همچنان به طور کامل بهبود پیدا نکرده است.

انتقاد از حملات علیه غیرنظامیان

ابوالقاسمی با انتقاد از حملات علیه غیرنظامیان و خانواده‌ها گفت: گاهی می‌گویم اینها جنایتکارانی هستند که در طول تاریخ سابقه مشابهی ندارند. حتی چنگیز مغول و اسکندر نیز با این شیوه عمل نکردند. امروز خانواده افراد و فرزندان آنها نیز هدف قرار می‌گیرند و این جنایات باید ثبت و منعکس شود.

وی ادامه داد: در میان دانشمندان، خبرنگاران و مدافعان سلامت نیز شهدایی تقدیم شده‌اند که جان خود را برای انجام وظیفه از دست داده‌اند. آنچه در بیمارستان‌ها مشاهده شد و فداکاری‌هایی که انجام گرفت، در تاریخ خواهد ماند.

ابوالقاسمی با اشاره به حملات به مراکز درمانی گفت: بیش از ۴۰ بیمارستان مورد تعرض قرار گرفتند و با وجود این شرایط، اقدامات درمانی ادامه پیدا کرد و تلاش شد بیماران و کودکان نجات پیدا کنند.

ابوالقاسمی اظهار کرد: این فداکاری‌ها در تاریخ باقی خواهد ماند و نسل‌های آینده خواهند دید که چگونه با وجود امکانات و بضاعت محدود، در برابر یکی از بزرگ‌ترین قدرت‌های دنیا ایستادیم و توانستیم بخشی از این فشارها و حملات را پشت سر بگذاریم. پیروزی‌هایی که در حوزه سلامت به دست آمد نیز بخشی از همین ایستادگی و مقاومت بود.

ابوالقاسمی گفت: متخصصان دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله در عملیات‌ها و مناطق مختلف، از جمله جزایر خلیج فارس، مستقر بودند و مسئولیت‌های تخصصی خود را انجام می‌دادند. دامنه این فعالیت‌ها حتی به خارج از کشور نیز می‌رسد و هرجا نیاز باشد، متخصصان ما برای ارائه خدمات و انتقال دانش و تجربه کمک می‌کنند.

فعالیت مرکز ژنتیک نور در تشخیص هویت شهدا

وی با اشاره به فعالیت مرکز ژنتیک نور در تشخیص هویت شهدا افزود: یکی از بهترین مراکز ژنتیک کشور، مرکز ژنتیک نور است که مسئولیت تشخیص هویت شهدا را بر عهده داشت. تمام اعضای هیئت علمی و کارشناسان این مرکز برای مدت مورد نیاز در محل مستقر بودند و امکانات لازم نیز از مرکز به محل منتقل شد.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله ادامه داد: این اقدامات با همکاری تنگاتنگ پزشکی قانونی انجام می‌شد و در شناسایی شهدایی که نیازمند طی فرایند تشخیص هویت بودند، نقش مهمی ایفا کرد. همچنین در صورت نیاز کشورهای منطقه، نیروهای متخصص ما برای آموزش و انتقال تجربه در زمینه تشخیص هویت اعزام می‌شوند.

ابوالقاسمی با اشاره به حضور دانشجویان دانشگاه در شرایط بحرانی اظهار کرد: دانشجویان بخش بالین با وجود تعطیلی دانشگاه‌ها، علاقه‌مند به ادامه فعالیت بودند و ما نیز از حضور آنها استقبال کردیم و آنها را در مجموعه نگه داشتیم. در مورد دانشجویان پایه، با توجه به شرایط موجود امکان نگهداری همه آنها وجود نداشت و از آنها خواسته شد به شهرهای خود بازگردند؛ با این حال، اعلام کردیم در صورت نیاز، در شهر محل سکونت خود به ارائه خدمت بپردازند.

وی درباره تأثیر تحریم‌ها بر فعالیت دانشگاه نیز گفت: دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله از امکانات و ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و همین ظرفیت‌ها باعث شده است دانشجویان و نیروهای تخصصی بتوانند حتی در شرایط دشوار به فعالیت خود ادامه دهند.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله بر ضرورت ثبت و روایت تجربیات دوران جنگ تأکید کرد و گفت: ملاحظات امنیتی نباید مانع ثبت تجربیات افرادی شود که در دوران جنگ و شرایط بحرانی فعالیت کرده‌اند. ممکن است انتشار برخی مطالب به دلیل ملاحظات حفاظتی با تأخیر انجام شود، اما اصل ثبت این تجربیات بسیار مهم است.

ابوالقاسمی افزود: اگر خودمان روایت نکنیم، دیگران روایت خودشان را ارائه خواهند کرد و ممکن است روایت‌ها وارونه شود. درباره جنگ نیز باید تجربیات و واقعیت‌های آن، از جمله موضوع جنگ شیمیایی، به‌درستی ثبت و برای نسل‌های بعد روایت شود.

وی با اشاره به دستاوردهای علمی و پزشکی دانشگاه در دوران جنگ گفت: در حوزه آسیب‌های شیمیایی پژوهش و آموزش انجام داده‌ایم و در بخش تروما نیز پژوهش‌های خوبی صورت گرفته است. بسیاری از این پژوهش‌ها در شرایط جنگی و بحرانی مورد استفاده قرار گرفت.

توسعه دیپلماسی سلامت

ابوالقاسمی همچنین توسعه دیپلماسی سلامت را از برنامه‌های مهم دانشگاه دانست و اظهار کرد: پیشرفت علوم سلامت در داخل کشور و توسعه ارتباطات علمی با کشورهای دیگر، دو هدف مهم ماست. پس از انقلاب اسلامی، توانمندی‌های علمی و تخصصی کشور در حوزه سلامت به شکل قابل توجهی افزایش یافته و امروز در بسیاری از حوزه‌ها دیگر نیازی به مراجعه به مراکز خارجی نداریم.

وی ادامه داد: ارتباط علمی با کشورهای همسایه و منطقه، به‌ویژه کشورهای حوزه مقاومت، نیز به صورت جدی دنبال می‌شود و در حوزه‌های مختلف همکاری‌های علمی، دوره‌های مشترک، رفت‌وآمد پزشکان و قراردادهای دانشگاهی شکل گرفته است.

رئیس دانشگاه علوم پزشکی بقیه‌الله گفت: هزاران نفر از کشورهای مختلف برای گذراندن دوره‌های تخصصی علوم سلامت در ایران آموزش می‌بینند و بخشی از آنها نیز در مجموعه ما حضور دارند. این افراد پس از پایان دوره، با دانش و تجربه‌ای که در ایران کسب کرده‌اند، به کشورهای خود بازمی‌گردند و می‌توانند به توسعه ارتباطات علمی و تخصصی میان ایران و کشورهای منطقه کمک کنند.

ابوالقاسمی با اشاره به فرمایشات رهبر انقلاب در حوزه سلامت اظهار کرد: ما به عنوان اساتید دانشگاه، هر سال در ماه مبارک رمضان با ایشان دیدار داشتیم و در این دیدارها، اساتید دانشگاه درباره مسائل مختلف صحبت می‌کردند. من همیشه گفته‌ام که کشور با وجود از دست دادن یک شخصیت کم‌نظیر، از وجود یک نابغه بی‌نظیر در علوم مختلف بهره‌مند بود.

وی افزود: وقتی صحبت‌های ایشان درباره سلامت را می‌شنوید، می‌بینید که مباحث متعددی در زمینه سلامت، ورزش، دانشجویان و تربیت نیروی انسانی مطرح می‌کردند. خاطرات زیادی از این دیدارها و حضور ایشان در دانشگاه وجود دارد. حتی پیش از ریاست جمهوری نیز در دانشگاه حضور پیدا می‌کردند و از اتاق‌های عمل بازدید داشتند و با موضوعات مرتبط با مجروحان شیمیایی جنگ آشنا بودند.

ابوالقاسمی ادامه داد: پس از اینکه ایشان رئیس‌جمهور و سپس فرمانده کل قوا شدند، با مسائل و فناوری‌های حوزه سلامت همچنان آشنا بودند. فناوری‌های حوزه سلامت همواره به ایشان ارائه می‌شد و ایشان از توسعه این حوزه و حرکت کشور به سمت خودکفایی حمایت و تشویق می‌کردند.

وی با اشاره به فعالیت خود در حوزه پلاسما گفت: همین کاری که من در حوزه پلاسما انجام دادم و هنوز به‌طور کامل به نتیجه نهایی نرسیده است، با تشویق‌های ایشان همراه بود. اگر قرار بود صرفاً به عنوان یک متخصص فعالیت کنم، می‌توانستم به کار درمان و ویزیت بیماران بپردازم، اما هزاران ساعت برای توسعه صنعت پلاسما وقت گذاشتم، با این امید که روزی به جایی برسیم که کشور دیگر برای قراردادهای چندصد میلیون دلاری به خارج وابسته نباشد و بتوانیم همین میزان درآمد را از این صنعت در داخل کشور ایجاد کنیم.

ابوالقاسمی تصریح کرد: رسیدن به این نقطه نیازمند مطالعات بسیار گسترده‌ای بود و در همین جلسات بود که ما برای ورود به عرصه‌های مختلف و کار کردن روی این موضوعات تشویق می‌شدیم. افراد زیادی در این مسیر وقت گذاشتند و من نیز یکی از کسانی بودم که در این زمینه فعالیت کردم.

وی با اشاره به دستاوردهای کشور در صنعت دارو گفت: اگر امروز در زمینه صنعت دارو به این دستاوردها رسیده‌ایم که بیش از ۵۰ تا ۶۰ داروی های‌تک و بیوتکنولوژی در کشور تولید می‌شود، حاصل سال‌ها تلاش و سرمایه‌گذاری علمی است. ما در کنار این مجموعه‌ها فعالیت داشتیم و اقدامات بالینی متعددی نیز انجام دادیم و شکل‌گیری این دستاوردها نیازمند کار بسیار زیادی بود.

ابوالقاسمی ادامه داد: متأسفانه فشار واردات و منافع کلانی که در واردات وجود دارد، گاهی مانع ایجاد می‌کند؛ در حالی که ما در حوزه جهاد و فناوری، یکی از بهترین ظرفیت‌های منطقه را داریم. این ظرفیت چگونه ایجاد شده است؟ بخش‌های مختلف فداکاری کردند، بخش خصوصی وارد میدان شد و بخش‌های سازمانی نیز همکاری کردند. بسیاری از کشورهای منطقه آرزوی داشتن چنین ظرفیتی را دارند.

وی گفت: امروز محصولات پلاسما در کشور مورد تأیید مجلات بین‌المللی قرار گرفته و مراکزی در کشور ایجاد شده است که در زمینه تولید داروهای بسیار گران‌قیمت فعالیت می‌کنند. توسعه این حوزه گاهی با موانعی از سوی جریان‌های ذی‌نفع واردات مواجه می‌شود، اما اگر این موانع برطرف شود، صنعت پلاسما می‌تواند در مدت کوتاهی به خودکفایی کامل برسد.

ابوالقاسمی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و فناورانه دانشگاه اظهار کرد: دانشگاه امروز دیگر صرفاً محل آموزش نیست و به سمت تولید ثروت و محصول حرکت کرده است. شرکت‌های دانش‌بنیان و فناوری‌های مختلف در دانشگاه شکل گرفته‌اند و محصولات متعددی در حوزه واکسن و دارو در حال توسعه است.

وی افزود: در حال حاضر یک داروی جدید نیز به مرحله مطالعات بالینی رسیده است و ان‌شاءالله پس از انجام مطالعات بالینی، جزئیات و دستاوردهای آن اعلام خواهد شد. برخی از این فناوری‌ها نیز قابلیت استفاده در بخش‌های مختلف از جمله حوزه‌های دفاعی را دارند.

ابوالقاسمی در بخش دیگری از نشست خبری با اشاره به حملات دشمن به مراکز غیرنظامی و کودکان گفت: برخلاف برخی ادعاها، حمله به برخی مراکز و ساختمان‌ها را نمی‌توان صرفاً یک اشتباه تلقی کرد. حتی آمریکایی‌ها و طرف‌های خارجی نیز می‌دانند که سال‌ها مراکز نظامی در ساختمان‌های مشخص و شناخته‌شده مستقر بوده‌اند و نمی‌توان پذیرفت که هدف قرار دادن یک ساختمان مسکونی صرفاً ناشی از اشتباه در شناسایی بوده است.

وی ادامه داد: در مواردی، کودکان هدف قرار گرفتند و این تصور وجود داشت که با شهادت فرزندان نیروهای نظامی، پدر و مادرهای آنان درگیر شوند و فضای جامعه نیز تحت تأثیر قرار گیرد و مقاومت مردم شکسته شود. بنابراین، نباید این اقدامات را صرفاً اشتباه نظامی تلقی کرد.

ابوالقاسمی تأکید کرد: هدف دشمن ایجاد فشار روانی و اجتماعی و تضعیف مقاومت مردم بود، اما محاسبات آنها درست از آب درنیامد و واقعیت‌ها به‌تدریج برای افکار عمومی آشکار شد.

وی در ادامه درباره اقدامات انجام‌شده در حوزه ساخت بیمارستان در دوران دفاع مقدس گفت: در بسیاری از بیمارستان‌های داخلی، ما هیچ‌گاه خود را یک مجموعه صرفاً خصوصی ندانسته‌ایم و هر جا نیاز بوده، برای رفع نیازهای موجود کمک کرده‌ایم. در زمینه بیمارستان‌های صحرایی نیز ورود داشتیم و زمین و کارشناسان و اساتیدی که در حوزه بیمارستان‌های صحرایی تخصص داشتند، سال‌ها آموزش دیده و تمرین کرده بودند.

ابوالقاسمی افزود: امروز سامانه‌های خوبی در این زمینه تولید شده است، به‌ویژه در حوزه بیمارستان‌های ثابت و بیمارستان‌های تخصصی که توسط نیروهای متخصص داخلی طراحی و ایجاد شده‌اند. در کشور پروژه‌های بزرگی نیز در حوزه ساخت و توسعه بیمارستان‌ها در حال انجام است.

وی در پاسخ به موضوع توسعه واکسن‌های جدید و ظرفیت‌های تخصصی دانشگاه گفت: دانشگاه در همه رشته‌های تخصصی، اعضای هیئت علمی و نیروهای متخصص دارد و تعداد اعضای هیئت علمی و نیروهای تخصصی مورد نیاز نیز در حال افزایش است. این ظرفیت‌ها متناسب با نیازهای بخش‌های مختلف وزارت بهداشت و همچنین حوزه بین‌الملل توسعه پیدا می‌کند.

ابوالقاسمی گفت: تاب‌آوری نظام سلامت بستگی زیادی به این دارد که چه نیروهایی در اختیار داشته باشیم. به اعتقاد من، یکی از بزرگ‌ترین دستاوردهای انقلاب اسلامی، توسعه نیروی انسانی و تربیت نیروهای متخصص در حوزه‌های مختلف سلامت بوده است. ما بهترین متخصصان، داروسازان و پرستاران را تربیت کرده‌ایم و همین موضوع موجب افزایش توانمندی نظام سلامت شده است.

وی افزود: در زمان جنگ، دیگر احساس کمبود نیروی انسانی متخصص نمی‌کنید و حتی می‌توانید به دیگران نیز کمک کنید. البته در کنار نیروی انسانی، باید امکانات لازم نیز فراهم شود و این موضوع نیازمند سرمایه‌گذاری است. میزان توانمندی نظام سلامت به این بستگی دارد که دولت و بخش خصوصی تا چه اندازه در این حوزه سرمایه‌گذاری کنند.

ابوالقاسمی ادامه داد: برای افزایش روحیه و توان افرادی که در حوزه سلامت فعالیت می‌کنند، باید به ابعاد مختلف سلامت، از جمله سلامت معنوی، توجه شود. همچنین باید مشخص شود تا چه اندازه این افراد با علوم و مرزهای جدید علوم شناختی آشنا شده‌اند و تا چه میزان برای تأمین نیازهای روحی و حرفه‌ای آنان برنامه‌ریزی و حمایت صورت گرفته است.

وی بیان کرد: هر دانشگاه و مرکز آموزشی باید در این زمینه برنامه مشخصی داشته باشد. ما نیز در این حوزه برنامه‌هایی را هم برای دانشجویان و هم برای کارکنان در نظر گرفته‌ایم تا بتوانیم تاب‌آوری آنان را افزایش دهیم و در مواقع بروز بحران، فارغ از اینکه بحران چه ماهیتی دارد، بتوانند حداکثر عملکرد خود را ارائه دهند.

ابوالقاسمی با اشاره به عملکرد نظام سلامت در شرایط بحرانی گفت: واقعاً در جریان بحران‌ها از نظر احساس کمبود و نیازمندی با مشکل جدی مواجه نبوده‌ایم و ظرفیت‌های موجود توانسته‌اند پاسخگوی نیازها باشند.

ضرورت تقویت ارتباطات علمی با جهان

وی درباره وضعیت ارتباطات علمی ایران با جوامع علمی جهان نیز گفت: با توجه به اینکه دانشمندان ایرانی در بسیاری از جوامع و مجموعه‌های علمی برتر دنیا حضور دارند و به صورت جدی تأثیرگذار هستند، باید از این ظرفیت برای توسعه ارتباطات علمی استفاده کنیم.

ابوالقاسمی افزود: متأسفانه در برخی موارد، مراکز علمی خارجی به صورت چشم‌بسته راهی را که از بخش‌های سیاسی به آنها اعلام شده بود، اجرا کردند. در مقاطعی که می‌خواستیم ارتباطات علمی برقرار کنیم، حتی با موانعی در زمینه انتشار و ارائه مقالات و فعالیت‌های علمی مواجه می‌شدیم، اما با وجود این مشکلات، تلاش می‌کردیم ارتباطات علمی را حفظ و مسائل را حل کنیم.

وی ادامه داد: پس از جنگ و زمانی که مظلومیت ایران و جنایات انجام‌شده برای افکار عمومی و جوامع مختلف آشکار شد، شرایط تغییر کرد. امروز اگر از دانشجویان و پژوهشگران ایرانی که در خارج از کشور فعالیت می‌کنند سؤال کنید، می‌گویند میزان عزت و احترامی که نسبت به ایرانیان وجود دارد، در طول سال‌های گذشته سابقه نداشته است.

ابوالقاسمی گفت: بسیاری از افراد خارجی که با ایرانیان ارتباط دارند، انسان‌های باوجدانی هستند و وقتی واقعیت‌ها را مشاهده کردند، نگاهشان تغییر کرده است. بنابراین به نظر من زمینه بسیار زیادی برای توسعه ارتباطات علمی وجود دارد.

وی با اشاره به برخی محدودیت‌ها در روابط بین‌المللی اظهار کرد: درست است که ما در زمینه ارز، استفاده از کارت‌های اعتباری و برخی زیرساخت‌های بین‌المللی با مشکلاتی مواجه هستیم، اما این به معنای بسته بودن کامل راه ارتباط نیست. ایرانیان زیادی در خارج از کشور حضور دارند و می‌توان با آنها ارتباط و همکاری برقرار کرد.

ابوالقاسمی تأکید کرد: می‌توان از ظرفیت ایرانیان خارج از کشور برای برقراری ارتباطات آکادمیک استفاده کرد. فضای علمی و دانشگاهی، فضای افراد آزاده است و ما باید از این ظرفیت برای توسعه ارتباطات علمی استفاده کنیم.

لزوم تقویت زیرساخت‌های ایمنی بیمارستان‌ها

وی با اشاره به آسیب‌پذیری مراکز درمانی در شرایط جنگی گفت: یکی از نقاط ضعفی که باید به آن توجه کنیم، حفاظت از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی است. اینکه بیمارستان‌های ما هدف حمله قرار بگیرند، یک اشتباه استراتژیک بزرگ است و ما باید برای حفاظت از بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، بسیار قوی‌تر عمل می‌کردیم.

ابوالقاسمی ادامه داد: در شرایط جنگی باید اقدامات لازم برای حفاظت از زیرساخت‌های سلامت و مراکز درمانی با جدیت بیشتری دنبال شود تا ارائه خدمات سلامت حتی در سخت‌ترین شرایط نیز با کمترین اختلال ادامه پیدا کند.

وی همچنین درباره استفاده از مواد خطرناک در حملات و آثار احتمالی آن بر حوزه سلامت گفت: این موضوع نیازمند بررسی دقیق است و باید مشخص شود در جریان جنگ، چه نوع موادی مورد استفاده قرار گرفته و چه پیامدهایی برای سلامت مردم و نظام درمان داشته است.