شهریاری: وحدت اسلامی بخشی از میراث فکری و عملی امام شهید است

به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین حمید شهریاری ظهر شنبه در بخش علمی چهلمین کنفرانس بین‌المللی وحدت اسلامی که در سالن همایش پژوهشگاه مطالعات تقریبی قم برگزار شد، اظهار کرد: شخصیت‌های تاریخی و دینی زمانی در حافظه جامعه ماندگار می‌شوند که در دوران حیات خود منشأ اثر و تحول بوده و حضور مؤثری در عرصه‌های اجتماعی و تاریخی داشته باشند.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی افزود: جذابیت یک شخصیت را نمی‌توان صرفاً با جایگاه رسمی یا مسئولیتی که بر عهده داشته است توضیح داد، بلکه کیفیت زندگی، میزان تأثیرگذاری، نوع مواجهه با مسئولیت و ویژگی‌های اخلاقی و انسانی از جمله عواملی است که به زندگی یک شخصیت معنا و ماندگاری می‌بخشد.

وی با اشاره به حضور گسترده مردم در مراسم تشییع پیکر امام شهید گفت: حضور میلیون‌ها نفر در شهرهایی همچون تهران، قم، مشهد، نجف و کربلا نشان‌دهنده جایگاه ویژه و نفوذ معنوی و اجتماعی ایشان در میان مردم بود.

شهریاری ادامه داد: حتی برخی افراد که با دیدگاه‌های ایشان همراه نبودند، تحت تأثیر رفتار و منش اخلاقی او قرار می‌گرفتند و این مسئله نشان می‌دهد که تأثیرگذاری یک شخصیت تنها از مسیر مواضع سیاسی یا اجتماعی صورت نمی‌گیرد، بلکه اخلاق و رفتار انسانی نیز می‌تواند نقشی تعیین‌کننده داشته باشد.

بی‌اعتنایی به مقام، رهبر شهید را متمایز کرد

وی فراغت از مقام و بی‌اعتنایی به ریاست را از ویژگی‌های برجسته امام شهید عنوان کرد و گفت: ایشان برای جایگاه و موقعیت دنیوی ارزشی قائل نبود و به دنبال دستیابی به مقام برای خود نبود.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به فیلم مربوط به انتخاب رهبری در مجلس خبرگان اظهار کرد: در این فیلم زمانی که به ایشان اعلام می‌شود اعضای مجلس خبرگان او را به عنوان رهبر انتخاب کرده‌اند، در چهره ایشان به جای رضایت و خشنودی، اعتراض و نارضایتی از پذیرش این مسئولیت دیده می‌شود.

وی افزود: این واکنش نشان می‌دهد که ایشان برای خود وزنی قائل نبود و اساساً در پی قرار گرفتن در جایگاهی بالاتر نبود، بلکه مسئولیت را یک تکلیف می‌دانست.

شهریاری تصریح کرد: همین فاصله گرفتن از قدرت‌طلبی و دنیاخواهی، یکی از عواملی بود که شخصیت ایشان را نزد مردم قابل اعتماد و اثرگذار می‌کرد.

وی همچنین مجاهدت مستمر را از دیگر ویژگی‌های مهم امام شهید دانست و گفت: این روحیه محدود به دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی نبود و ایشان در دوران مبارزه و حتی زمان تبعید در ایرانشهر نیز از مسیر مجاهدت فاصله نگرفت.

رهبر شهید همواره در میدان مجاهدت حضور داشت

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی ادامه داد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز زندگی ایشان با مسئولیت‌پذیری، حضور در صحنه، خطرپذیری و مجاهدت همراه بود و حتی در فهرست ترور قرار گرفت و هدف عملیات تروریستی واقع شد.

وی با اشاره به حادثه سوءقصد رهبر شهید در مسجد ابوذر اظهار کرد: اگر ایشان چند روز پیش از حادثه هفتم تیر در جریان سوءقصد مسجد ابوذر مجروح نشده بود، در شمار شهدای این حادثه قرار می‌گرفت، اما به دلیل شدت جراحات در بیمارستان بستری بود و در زمان وقوع حادثه در محل حضور نداشت.

شهریاری خاطرنشان کرد: مجموعه این حوادث نشان می‌دهد که باید ایشان را یک سرباز در میدان دانست، شخصیتی که چه پیش از انقلاب و چه پس از آن، حضور خود را در عرصه مبارزه و دفاع از آرمان‌ها استمرار بخشید.

وی افزود: ماندگاری شخصیت‌های بزرگ تنها به جایگاه رسمی آنان وابسته نیست، بلکه اخلاص، مجاهدت، کیفیت رفتار و میزان اثرگذاری آنان در جامعه است که می‌تواند نام و منش آنها را برای نسل‌های بعد حفظ کند.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در ادامه، شناخت عمیق تاریخ معاصر را یکی دیگر از ویژگی‌های برجسته امام شهید دانست و گفت: مطالعه دقیق تحولات تاریخی به ایشان امکان می‌داد بسیاری از روندهای آینده را پیش‌بینی کند و نسبت به برخی مسیرها و رویکردهای سیاسی هشدارهای روشنی ارائه دهد.

شناخت تاریخ، مبنای تحلیل تحولات بود

وی با اشاره به مواضع امام شهید درباره مذاکره با آمریکا اظهار کرد: از دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت و تجربه دولت دکتر محمد مصدق تا دوره‌های بعد، دیدگاه‌هایی درباره امکان گفت‌وگو با آمریکا و حل مسائل از مسیر مذاکره مطرح بوده است، اما ایشان با تکیه بر شناخت تاریخی خود نسبت به این رویکرد نگاه متفاوتی داشت.

شهریاری افزود: در مقطعی نیز با طرح مفهوم نرمش قهرمانانه، استفاده هوشمندانه و هدفمند از ظرفیت‌های دیپلماسی مورد توجه قرار گرفت، اما تجربه‌های بعدی بار دیگر مسئله اعتماد به آمریکا و امکان حل اختلافات اساسی از طریق مذاکره را در معرض ارزیابی قرار داد.

وی تصریح کرد: این نگاه را نمی‌توان صرفاً یک موضع سیاسی مقطعی دانست، بلکه بخشی از آن حاصل شناخت تاریخی و تحلیل راهبردی ایشان از تحولات تاریخ معاصر بود.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به دیدار خود با رهبر معظم انقلاب گفت: در یکی از دیدارها مجموعه‌ای با عنوان معجم الفاظ ارائه شد و ایشان پس از بررسی آن تأکید کردند که این مطالب، سخنان و دیدگاه‌های دیگران است و باید خود افراد فکر کنند و مطالب جدیدی به آن بیفزایند.

وی ادامه داد: این رویکرد نشان می‌دهد که ایشان بر تفکر، تولید ایده و نظریه‌پردازی اصیل تأکید داشتند و صرف گردآوری یا بازنشر دیدگاه‌های دیگران را کافی نمی‌دانستند.

وحدت اسلامی یک منظومه فکری است

شهریاری با اشاره به دیدگاه‌های امام شهید در حوزه وحدت اسلامی اظهار کرد: ایشان در این عرصه صرفاً صاحب‌نظر نبود، بلکه درباره موضوعاتی همچون امت اسلامی، اتحادیه کشورهای اسلامی و تمدن اسلامی نظریه‌پردازی کرده است.

وی افزود: مجموعه این دیدگاه‌ها و نظریات در قالب یک درختواره موضوعی گردآوری و تدوین شده و مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز آن را در قالب کتابچه منتشر کرده است.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی خاطرنشان کرد: بررسی این مجموعه نشان می‌دهد که نگاه امام شهید به وحدت اسلامی تنها به توصیه‌های اخلاقی یا شعار محدود نمی‌شود، بلکه موضوعاتی همچون وحدت امت اسلامی، همگرایی کشورهای مسلمان، ایجاد ظرفیت‌های مشترک میان ملت‌های مسلمان و دستیابی به تمدن اسلامی را دربرمی‌گیرد.

وی محبت به مخالفان و ساده‌زیستی را از دیگر ویژگی‌های شخصیتی امام شهید برشمرد و گفت: حتی برخی افرادی که صراحتاً اعلام می‌کردند ایشان را قبول ندارند، هنگام حضور در جلسات و مواجهه با رفتار و اخلاق او تحت تأثیر قرار می‌گرفتند.

شهریاری ادامه داد: افرادی بودند که با وجود نداشتن ارادت به ایشان، در جلسات در کنار او قرار می‌گرفتند و رفتار کریمانه و محبت‌آمیز او بر آنان اثر می‌گذاشت.

اخلاق کریمانه رهبر شهید حتی مخالفان را متأثر می‌کرد

وی با اشاره به رفتار امام شهید با مخالفان تصریح کرد: انسان ممکن است در برابر سخنی که علیه او بیان شده است واکنش منفی نشان دهد، اما ایشان در برابر افرادی که علیه او موضع گرفته بودند نیز رفتار محبت‌آمیز داشت.

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی افزود: همین ویژگی‌هاست که یک شخصیت را جذاب و ماندگار می‌کند و نشان می‌دهد جایگاه اجتماعی و علمی یک فرد زمانی عمق بیشتری پیدا می‌کند که میان گفتار و رفتار او فاصله‌ای وجود نداشته باشد.

وی با اشاره به سبک زندگی امام شهید در مقایسه با برخی حاکمان جهان اسلام اظهار کرد: تفاوت سبک زندگی ایشان با بسیاری از حاکمان و امیران جهان اسلام به روشنی قابل مشاهده بود.

شهریاری ادامه داد: سفره‌های افطاری و شیوه زندگی ایشان نمونه‌ای از این تفاوت بود و باید پرسید کدام‌یک از حاکمان حاضر هستند فرزند خود را به جبهه بفرستند، در حالی که امام شهید فرزند خود، آیت‌الله سیدمجتبی خامنه‌ای را به جبهه فرستاد.

وی تأکید کرد: این رفتار نشان می‌دهد که ایشان میان خود و مردم و همچنین خانواده خود و دیگران تفاوتی در اجرای تکالیف قائل نبود.

شهادت، فرجام یک عمر خدمت رهبر شهید بود

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به سال‌های پایانی عمر امام شهید گفت: با افزایش سن، طبیعی است که توانایی حضور طولانی در جلسات و برخی توانمندی‌های جسمی و ذهنی نسبت به دوران جوانی کاهش پیدا کند، اما ایشان با وجود سن بالا همچنان با احساس مسئولیت در عرصه‌های مختلف حضور داشت.

وی افزود: مطلع بودیم که ایشان با وجود سن بالا بیش از سه ساعت در جلسه می‌نشست و پس از سال‌ها خدمت همچنان با جدیت وظایف خود را دنبال می‌کرد.

شهریاری با اشاره به مفهوم شهادت خاطرنشان کرد: برای انسانی که تمام عمر خود را در مسیر خدمت سپری کرده است، شهادت می‌تواند زیباترین فرجام باشد.

وی با اشاره به عبارت ما رأیتُ إلا جمیلاً تصریح کرد: این معنا هنگامی بهتر درک می‌شود که مجموعه زندگی، مجاهدت، خدمت و ویژگی‌های اخلاقی یک شخصیت مورد توجه قرار گیرد.

هفته وحدت، میراثی ماندگار امام شهید است

دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در پایان با اشاره به مفاهیم هفته وحدت و امت واحده گفت: این مفاهیم نیز بخشی از میراث امام شهید به شمار می‌رود و تأکید بر وحدت امت اسلامی، تقریب مذاهب و شکل‌گیری امت واحده باید همچنان در جامعه اسلامی مورد توجه باشد.

شهریاری افزود: آنچه از امام شهید باقی مانده تنها مجموعه‌ای از سخنان و مواضع نیست، بلکه منش و سبک زندگی‌ای است که در آن محبت به مردم، رفتار کریمانه با مخالفان، ساده‌زیستی، حضور در کنار مردم، مجاهدت و آمادگی برای فداکاری در کنار یکدیگر قرار گرفته است.

وی تأکید کرد: بازخوانی این ویژگی‌ها و میراث فکری و عملی می‌تواند زمینه انتقال این مفاهیم به نسل‌های آینده را فراهم کند.