۸۰ درصد مصرف کنندگان دخانیات زیر ۱۸ سال هستند

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، نشست خبری هفته ملی مبارزه با استعمال دخانیات ایران در سازمان جمعیت مبارزه با دخانیات برگزار شد، شریف ترکمن نژاد عضو جمعیت مبارزه با دخانیات گفت: هفته بدون دخانیات امسال با شعار «نسل بدون دخانیات» و افشای ترفندهای صنایع دخانی آغاز شد.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات، با اشاره به آغاز هفته بدون دخانیات از ۴ تا ۱۰ خرداد ۱۴۰۳، گفت: شعار امسال در راستای سال گذشته و با محوریت «برداشتن نقاب از چهره جذابیت‌های دخانیات» تعیین شده است. سال گذشته بر ترفندهای بازاریابی صنایع دخانی متمرکز بودیم و امسال موضوع اصلی، مقابله با گرایش نوجوانان و جوانان به نیکوتین و تنباکو است.

وی افزود: ستاد کشوری کنترل دخانیات، این هفت روز را با عنوان «نسل بدون دخانیات در ایران» نامگذاری کرده است و روز اول (دوشنبه ۴ خرداد) با عنوان «خانواده‌های عاری از دخانیات»، سه‌شنبه ۵ خرداد «نسل بدون دخانیات با خودمراقبتی و سلامت روان»، چهارشنبه ۶ خرداد «ترویج آموزه‌های دینی»، پنجشنبه ۷ خرداد «تعهد و مشارکت اصناف»، جمعه ۸ خرداد «نسل بدون دخانیات با ورزش سالم»، شنبه ۹ خرداد «آموزش نوجوانان و جوانان» و یکشنبه ۱۰ خرداد مصادف با روز جهانی «تعهد و مشارکت اصحاب رسانه برای افشای ترفندهای صنایع دخانی» نامگذاری شده است.

ترکمن‌نژاد در توضیح مفهوم «نسل بدون دخانیات» اظهار داشت: این راهبرد که در جهان با عنوان «پایان بازی» (End Game Strategy) شناخته می‌شود، اعلام پایان کار صنعت دخانیات است و کشورهایی که شیوع مصرف دخانیات زیر ۱۵ درصد و شاخص کنترل سازمان جهانی بهداشت بالای ۷۰ داشته باشند، می‌توانند این برنامه را اجرا کنند و در عمل، زوج‌ها از پیش از ازدواج آموزش می‌بینند تا خانوادگی بدون دخانیات تشکیل دهند و کودکان در محیطی عاری از دخانیات پرورش یابند. این برنامه از دبستان تا دیپلم با طرح «پیشگیری از استعمال دخانیات در دبیرستان‌ها» ادامه پیدا می کند.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات با هشدار درباره سن شروع مصرف گفت: ۸۰ درصد ابتلا به مصرف دخانیات زیر ۱۸ سال رخ می‌دهد و صنایع دخانی تمام تمرکز خود را روی این گروه سنی حساس متمرکز کرده‌اند و متأسفانه در اکثر کشورها روند مصرف افزایشی است.

وی مهم‌ترین ترفندهای صنایع دخانی برای جذب نوجوانان را برشمرد و افزود: دستکاری محتوا و طراحی محصولات با رنگ‌های جذاب و ظاهر زیبا برای دخانیات الکترونیک، افزودن طعم‌های منتول و نعنا برای خنک‌کنندگی، تغییر pH محصول برای کاهش سرفه و تحریک، اضافه کردن مواد ضدسرفه برای عادت‌دهی سریع‌تر، استفاده از مواد مولد بخار غلیظ در سیگارهای الکترونیک بدون اعلام ترکیبات، و انتشار روایت‌های بازاریابی گمراه‌کننده درباره خطرات سلامت، از جمله این روش‌هاست.

ترکمن‌نژاد تأکید کرد: شعار امسال هرچند «نسل بدون دخانیات» است، اما برنامه عملیاتی آن افشای همین ترفندهاست تا نوجوانان و جوانان فریب جذابیت‌های ظاهری محصولات دخانی را نخورند.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات با اشاره به عدم انتشار آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت گفت: بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد روند مصرف دخانیات همچنان صعودی است و مصرف سیگارهای الکترونیک و نیز مصرف دخانیات در میان بانوان به طور قابل توجهی افزایش یافته است.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات، با تأکید بر اینکه آخرین آمار رسمی مصرف دخانیات در ایران هنوز منتشر نشده است، اظهار داشت: وزارت بهداشت هر پنج سال یک بار آمارها را به‌روز می‌کند و نتایج ارزیابی اخیر هنوز در دسترس رسانه‌ها و فعالان این حوزه قرار نگرفته است.

وی افزود: با وجود عدم انتشار آمار نهایی، بررسی‌های میدانی نشان می‌دهد که روند مصرف در کشور افزایشی است و به طور مشخص، مصرف سیگارهای الکترونیک به شکل محسوسی بیشتر شده و مصرف دخانیات توسط خانم‌ها نیز بسیار بیشتر از گذشته شده است و این افزایش به اندازه‌ایست که نمی‌توانیم از کنار آن به سادگی بگذریم.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات در بخش دیگری از صحبت‌های خود به گروه سنی ۱۳ تا ۱۵ سال اشاره کرد و گفت: بر اساس برآوردهای موجود، در همین گروه سنی حساس، چیزی حدود ۷ تا ۸ درصد نوجوانان مصرف‌کننده دخانیات هستند و این زنگ خطری جدی برای برنامه‌ریزان حوزه سلامت است.

افزایش ۳ میلیونی مصرف‌کنندگان سیگار

در ادامه؛ اباذر اشتری، عضو شورای پژوهشی مرکز تحقیقات دخانیات، با اشاره به آخرین آمار رسمی وزارت بهداشت در سال ۱۴۰۰ گفت: اگرچه درصد مصرف سیگار در کشور حدود ۱۴ تا ۱۵ درصد ثابت به نظر می‌رسد، اما به دلیل افزایش ۷ تا ۸ میلیون نفری جمعیت کشور، تعداد مطلق مصرف‌کنندگان نزدیک به ۳ میلیون نفر بیشتر شده است.

وی افزود: تکیه صرف بر درصد، این افزایش مطلق جمعیت درگیر با دخانیات را پنهان می‌کند و می‌تواند تصور غلطی از عدم تغییر وضعیت ایجاد کند.

اشتری درباره سن مصرف نیز توضیح داد: در این حوزه دو مفهوم داریم؛ «تجربه مصرف» که میانگین سن آن حدود ۹ تا ۱۰ سال است و «مصرف‌کننده طبق تعریف» که شامل فردی می‌شود روزانه حداقل ۵ نخ سیگار بکشد و سن مصرف‌کننده واقعی به طور قابل توجهی بالاتر از سن تجربه مصرف است.

قهوه و سیگار؛ ترکیبی خطرناک که مصرف دخانیات در زوج‌های جوان را افزایش می‌دهد

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات با اشاره به تأثیر متقابل قهوه و سیگار بر یکدیگر، هشدار داد: این دو ماده، مصرف همدیگر را تشدید کرده و در فضاهای نامناسب فعلی برای زوج‌های جوان، به گسترش دخانیات دامن می‌زنند.

وی اظهار داشت: متأسفانه محل‌های موجود آنچنان که باید برای دورهم‌نشینی زوج‌های جوان مناسب نیست و همین فضاها به یکی از کانون‌های گسترش دخانیات تبدیل شده است.

وی افزود: وقتی در یک زوج جوان یکی سیگار می‌کشد، به احتمال خیلی زیاد آن فرد دیگری را هم وارد این معرکه خواهد کرد. این موضوع یک زنجیره خطرناک است.

ترکمن‌نژاد با تأکید بر نقش قهوه در تشدید مصرف سیگار گفت: قهوه اثر نیکوتین را در بدن می‌شکند و آن را خارج می‌کند؛ یعنی کسی که مصرف‌کننده دخانیات است، حتی اگر تازه شروع کرده باشد، بلافاصله بعد از خوردن قهوه هوس سیگار پیدا می‌کند و این نیاز زودتر از حالت عادی بروز می‌کند.

وی افزود: باور غلطی وجود دارد که قهوه ممکن است مصرف را کم کند، در حالی که واقعیت این است که قهوه فقط اثر نیکوتین را از بدن خارج می‌شکند و فرد احساس نیاز شدیدتری پیدا می‌کند. بنابراین کسی که قهوه می‌خورد، نیازش به مصرف دخانیات بالا می‌رود.

این کارشناس مبارزه با دخانیات تصریح کرد: این دو ماده درست مثل ساندویچ و نوشابه در بازار به هم چسبانده شده‌اند و پشت این هم‌نشینی، راهبردهای بزرگی وجود دارد. اگر دقت کنیم، شیوع مصرف قهوه در ایران نیاز به آگاهی‌رسانی تکمیلی دارد.

وی افزود: موضوع مصرف دخانیات بسیار چندبعدی است و هر کدام از این عوامل سر جای خود می‌تواند عاملی مؤثر باشد. در سال گذشته فقط ۵۰ هزار تن قهوه در ایران مصرف شده که این آمار همراه با دلایل جامعه‌شناختی و فرهنگی، کمک می‌کند مصرف دخانیات در میان جوانان، نوجوانان و به‌ویژه خانم‌ها مثل قارچ گسترش پیدا کند.

اقدامات انجام‌شده در سال گذشته؛ از تدوین درسنامه برای طلبه‌ها تا گسترش طرح «پاد» در مدارس

 ترکمن‌نژاد در ادامه گفت: در سال گذشته برای ۲۰۰ هزار طلبه در حوزه‌های علمیه، درسنامه تدوید کردیم و در اختیار مدیریت حوزه‌های علمیه قرار دادیم تا در کتب درسی طلبه‌ها گنجانده شود.

وی افزود: با ستاد ائمه جمعه هم مرتبط هستیم و اطلاعیه‌هایی می‌فرستیم تا در نمازهای جمعه سراسر کشور مطرح شود. همچنین با سازمان تبلیغات اعلام آمادگی کرده‌ایم و کرسی‌های دخانیات را برگزار می‌کنیم. از حوزه‌ها خواسته‌ایم روی منابر و فضاهای در اختیارشان این بحث را مطرح کنند؛ ما فقط مبانی را می‌دهیم تا آنها با مبانی دینی تلفیق کنند و ان‌شاءالله روی جمعیت مذهبی تأثیر بیشتری بگذارد.

ترکمن‌نژاد درباره طرح «پاد» توضیح داد: این طرح مخفف عبارت انگلیسی است و برخی آن را با سیگارهای الکترونیکی اشتباه می‌گیرند، در حالی که طرح قدیمی‌تری است و  از سال ۹۵ در ورامین به شکل آزمایشی شروع شد، سال ۱۴۰۰ گسترش پیدا کرد و در سال ۱۴۰۲ در منطقه ۱۲ تهران پژوهش‌هایش تأثیر نسبی مثبت را نشان داد.

وی افزود: اما مصرف دخانیات فقط با آموزش کنترل نمی‌شود؛ باید کارهای دیگری مثل کنترل عرضه، محدودیت فروش در فاصله ۱۰۰ متری مدارس، عدم فروش به زیر ۱۸ سال، افزایش مالیات و درج هشدارها هم انجام شود. اگر همه اینها کنار هم نباشند، میزان اثرگذاری کاهش می‌یابد.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات ایران از تصویب پنج بسته سیاستی کنترل دخانیات در شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد و گفت: این بسته‌ها پس از بررسی‌های تخصصی و جلسات متعدد اندیشه‌ورزی، در اسفندماه سال گذشته به تأیید شورا رسید و توسط رئیس‌جمهور برای اجرا به دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.

وی با اشاره به فعالیت «میز کنترل دخانیات» در شورای عالی انقلاب فرهنگی افزود: این میز با حضور کارشناسان و متخصصان حوزه دخانیات تشکیل شده و از هفته‌های آینده به‌صورت جدی وارد مرحله اجرای برنامه‌ها خواهد شد.

ترکمن‌نژاد اظهار کرد: پنج بسته سیاستی تدوین‌شده شامل «مدارس»، «دانشگاه‌ها»، «اماکن بدون دخانیات»، «اماکن عمومی» و «فضای مجازی و رسانه» است که به‌عنوان اسناد بالادستی در دستگاه‌های مختلف از جمله رسانه ملی و حوزه فضای مجازی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

عضو جمعیت مبارزه با دخانیات همچنین از امضای تفاهم‌نامه میان وزارت آموزش و پرورش و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی خبر داد و گفت: این تفاهم‌نامه در راستای اجرای طرح شهرها و اماکن بدون دخانیات منعقد شده و پیگیری آن به‌صورت جدی ادامه دارد.

وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در مراکز درمانی افزود: تمامی مراکز بهداشتی و درمانی زیرمجموعه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی شامل پایگاه‌های سلامت، خانه‌های بهداشت و مراکز درمانی به محیط بدون دخانیات تبدیل شده‌اند و اجرای این طرح در بیمارستان‌ها نیز در دستور کار قرار دارد.

ترکمن‌نژاد از دیگر اقدامات سال گذشته به برگزاری کمپین جمع‌آوری فیلتر سیگار در ۱۰ شهر کشور اشاره کرد و گفت: برنامه‌ریزی شده است این کمپین در سال جاری در شهرهای بیشتری اجرا شود.